Tòa Hiến pháp Ba Lan phản đối đăng ký hôn nhân đồng giới từ nước ngoài

Tòa Hiến pháp Ba Lan ngày 28 tháng 7 phán quyết rằng một số phần trong quy định của chính phủ nhằm đơn giản hóa việc đăng ký hôn nhân đồng giới được xác lập ở nước ngoài tại mọi cơ quan hộ tịch trên toàn quốc từ ngày 23 tháng 8 là vi hiến. Quyết định được đưa ra theo đề nghị của các nghị sĩ thuộc đảng Luật pháp và Công lý (PiS) bảo thủ. Tuy nhiên, chính phủ tuyên bố sẽ tiếp tục thực hiện quy định mới vì không coi thành phần hiện tại của tòa là hợp pháp.

Theo Hãng thông tấn Ba Lan , quy định sửa đổi các biểu mẫu hộ tịch: hai mục riêng “thông tin người phụ nữ” và “thông tin người đàn ông” sẽ được thay bằng lựa chọn nam hoặc nữ cho từng người phối ngẫu. Thay đổi này cho phép ghi vào sổ hộ tịch giấy chứng nhận hôn nhân đồng giới từ nước ngoài mà không cần phán quyết riêng cho từng trường hợp. Quy định được công bố ngày 22 tháng 5 và dự kiến có hiệu lực ngày 23 tháng 8.

Tòa nhất trí cho rằng các biểu mẫu vi phạm Điều 18 và 92 của Hiến pháp. Thẩm phán Stanisław Piotrowicz nói giấy chứng nhận nước ngoài chỉ có thể được ghi nhận nếu đó là hôn nhân giữa một nam và một nữ, còn thay đổi lớn như vậy đối với chế định hôn nhân đòi hỏi sửa đổi hiến pháp và cải cách có hệ thống luật gia đình. Các nghị sĩ PiS, do Marcin Warchoł đại diện, cũng lập luận rằng các bộ trưởng đã tìm cách điều chỉnh vấn đề bằng một văn bản pháp lý cấp thấp hơn.

Cách giải thích này mâu thuẫn với phán quyết ngày 20 tháng 3 của Tòa Hành chính Tối cao Ba Lan . Tòa khi đó yêu cầu cơ quan hộ tịch Warsaw ghi nhận giấy chứng nhận hôn nhân tại Đức của hai người đàn ông và cho rằng Điều 18 không phải là rào cản tuyệt đối đối với việc công nhận những cuộc hôn nhân như vậy. Phán quyết dựa trên cách giải thích có tính ràng buộc của Tòa án Công lý Liên minh châu Âu , cơ quan vào tháng 11 năm 2025 đã gắn việc công nhận với quyền tự do đi lại và đời sống gia đình của công dân EU.

Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Số hóa Krzysztof Gawkowski gọi tòa là “bất hợp pháp” và tuyên bố các cơ quan nhà nước sẽ tiếp tục chuẩn bị đưa hệ thống vào hoạt động trong tháng 8. Từ năm 2024, chính phủ không công bố các quyết định của thành phần hiện tại của tòa trong công báo. Tháng 12 năm 2025, tòa án EU cũng kết luận cơ quan này không độc lập và không vô tư do cách bổ nhiệm một số thẩm phán.

Tranh chấp không liên quan đến việc cho phép các cặp đồng giới kết hôn tại Ba Lan, điều mà luật Ba Lan vẫn chưa quy định. Vấn đề là đưa những cuộc hôn nhân được xác lập hợp pháp tại các nước EU khác vào sổ đăng ký quốc gia. Tính đến ngày 29 tháng 7, quy định vẫn chính thức dự kiến có hiệu lực ngày 23 tháng 8, nhưng xung đột giữa các tòa án và chính quyền khiến việc áp dụng sau này còn gây tranh cãi về pháp lý.