«The Disappearers» — Cuốn sách của Marlon James về bạo lực, ký ức và cộng đồng queer tại Jamaica

Vào ngày 3 tháng 9 năm 2026, nhà xuất bản Anh Hamish Hamilton (thuộc tập đoàn Penguin Books) đã phát hành bằng tiếng Anh tiểu thuyết The Disappearers. Tác giả của cuốn sách là nhà văn Jamaica Marlon James, người từng đoạt giải Booker năm 2015 với tác phẩm Lược sử bảy vụ giết người (A Brief History of Seven Killings).

Marlon James sinh ra tại Jamaica, tốt nghiệp Đại học West Indies và Wilkes College, hiện giảng dạy môn sáng tác văn học tại Macalester College ở tiểu bang Minnesota và sinh sống tại Hoa Kỳ. Ông là một trong những cây bút đương đại viết tiếng Anh nổi bật nhất có nguồn gốc Caribe. Trong nhiều năm, James đã cởi mở chia sẻ về trải nghiệm tuổi trẻ tại Jamaica cũng như việc phải rời bỏ quê hương do bầu không khí kỳ thị người đồng tính ngột ngạt. Nếu như các tác phẩm trước của ông tập trung vào chế độ nô lệ thế kỷ 18, xung đột chính trị thời Chiến tranh Lạnh hay thần thoại châu Phi, thì cuốn tiểu thuyết mới này lần đầu tiên đặt trọng tâm vào sự áp bức mang tính hệ thống đối với cộng đồng queer trong xã hội vùng Caribe.

Cốt truyện khởi đầu tại thủ đô Kingston vào năm 1988. Tám người đàn ông đồng tính lần đầu tiên tụ họp để thử vai và tập luyện bí mật cho một vở kịch sân khấu công khai đề tài queer — một hành động chưa từng có tiền lệ và vô cùng nguy hiểm trước sự kỳ thị xã hội gay gắt tại Jamaica cuối thế kỷ 20. Trong một buổi tập, một đám đông quá khích có vũ trang đã tấn công họ: một người thiệt mạng tại chỗ, những người còn lại bị thương nặng và hai người sau đó mất tích không để lại dấu vết.

Trải dài qua nhiều thập kỷ, tác phẩm theo chân những ngã rẽ cuộc đời của cả nạn nhân sống sót lẫn những kẻ tấn công. James mổ xẻ cơ chế xóa nhòa mang tính cưỡng bức (erasure): một số người tìm cách chôn giấu sang chấn, số khác hướng cuộc đời vào sự giận dữ và trả thù, trong khi nhiều người lựa chọn ẩn dật trong bóng tối hoặc lưu vong khỏi hòn đảo. Câu chuyện mở ra như một cuộc điều tra nhiều tầng nấc, nơi việc tìm kiếm những người mất tích đan xen với việc vạch trần sự đạo đức giả của các thể chế và tình trạng tội phạm không bị trừng phạt.

Tác phẩm làm sáng tỏ nguồn gốc và sự dai dẳng của nền văn hóa xấu hổ và kỳ thị đồng tính tại Jamaica, vốn được củng cố bởi chủ nghĩa đạo đức tôn giáo bảo thủ và các đạo luật chống quan hệ đồng tính thời thuộc địa từng tồn tại suốt nhiều thế hệ. Tiểu thuyết mang đậm tính đa thanh: James hòa quyện tiếng Anh văn học với tiếng bồi Jamaica (Patois), tái hiện âm hưởng và nhịp điệu chân thực của đường phố. Tác giả khẳng định rằng trước nguy cơ bị xóa sạch danh tính và sự hủy diệt thể xác, việc gìn giữ ký ức tập thể và sự đoàn kết là hình thức phản kháng tối hậu.