“Lavender Sounds” — sách của Stacey Copeland về lịch sử phát thanh đồng tính nữ và podcast queer

Vào tháng 7 năm 2026, nhà xuất bản đại học Hoa Kỳ University of Michigan Press đã phát hành cuốn sách tiếng Anh của nhà nghiên cứu truyền thông kiêm nhà sản xuất âm thanh Stacey Copeland mang tựa đề Lavender Sounds: From Lesbian Radio to Queer Feminist Soundwork («Âm thanh màu oải hương: Từ đài phát thanh đồng tính nữ đến tác phẩm âm thanh nữ quyền queer»). Cuốn sách được xuất bản dưới hình thức truy cập mở với sự tài trợ của quỹ Eugene B. Power Fund. Đây là công trình liên ngành quy mô đầu tiên theo dõi sự tiếp nối nửa thế kỷ giữa các chương trình phát thanh cộng đồng của người đồng tính nữ thập niên 1970–1980 và văn hóa podcast nữ quyền queer hiện đại tại Canada và Hoa Kỳ.

Stacey Copeland là Trợ lý Giáo sư về Di sản Văn hóa và Bản sắc tại Trung tâm Nghiên cứu Truyền thông và Báo chí thuộc Đại học Groningen (Hà Lan). Bà nhận bằng Tiến sĩ Truyền thông tại Đại học Simon Fraser ở Vancouver, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu học thuật và thực hành sản xuất âm thanh chuyên nghiệp. Bà là đồng giám đốc mạng lưới nghiên cứu Amplify Podcast Network và đồng chủ tịch nhóm nghiên cứu phát thanh và truyền thông âm thanh thuộc Hiệp hội Nghiên cứu Điện ảnh và Truyền thông (SCMS). Luận án tiến sĩ của Copeland về hiện tượng học chính trị của phát thanh đồng tính nữ cấp tiến đã tạo nền tảng vững chắc cho chuyên khảo này.

Trọng tâm lý thuyết của cuốn sách là khái niệm «tác phẩm âm thanh» (soundwork) — sự kết hợp thống nhất giữa thu âm, biên tập, phát sóng và lắng nghe tập thể như một hình thức phản kháng chính trị và hoạt động văn hóa. Copeland lập luận rằng lịch sử học nữ quyền và queer bấy lâu nay quá chú trọng vào văn hóa in ấn và thị giác như tạp chí tự xuất bản và áp phích. Ngược lại, bà đề xuất khái niệm «lắng nghe hiện thân nữ quyền», xem âm thanh như một trải nghiệm thể xác kết nối các thế hệ qua những tạp âm thời gian.

Nền tảng thực nghiệm của cuốn sách dựa trên kho lưu trữ Archives of Lesbian Oral Testimony và băng ghi âm từ các đài phát thanh độc lập Bắc Mỹ. Copeland phân tích sâu các chương trình tiên phong như The Lesbian Show phát trên đài hợp tác CFRO-FM tại Vancouver từ cuối thập niên 1970, chương trình Dykes on Mykes tại Montreal (CKUT-FM) và hệ thống phát thanh Pacifica tại Hoa Kỳ. Trong thời kỳ kỳ thị và kiểm duyệt gắt gao, sóng phát thanh đã phá vỡ sự cô lập địa lý và xã hội của rất nhiều phụ nữ.

Tác giả đào sâu vào khái niệm «hoạt động vì sự lắng nghe» (audibility activism) — cuộc đấu tranh giành không gian âm thanh công cộng cho các tiếng nói thiểu số — và sự kiến tạo tính thân mật âm thanh («những nụ hôn qua làn sóng nhiễu»). Qua giọng điệu ấm áp của phát thanh viên và các cuộc gọi trực tiếp, cuốn sách chứng minh cách sóng phát thanh tạo dựng nơi trú ẩn an toàn cho những người phải giấu kín bản sắc trong đời thực.

Ở các chương cuối, Copeland kết nối lịch sử phát thanh với podcast kỹ thuật số đương đại: từ thể loại trò chuyện tâm sự thân mật (chumcasts) đến phim tài liệu âm thanh điều tra và nghệ thuật âm thanh. Dựa trên các cuộc phỏng vấn với các nhà sản xuất podcast queer tại Bắc Mỹ, tác phẩm làm rõ những thách thức từ thuật toán nền tảng thương mại và nỗ lực bảo tồn di sản âm thanh độc lập.