“Sức khỏe sinh sản của người chuyển giới tại Madrid” — sách của Juana Ramos Cantó về công lý sinh sản

Vào tháng 6 năm 2026, Trung tâm Nghiên cứu Xã hội học Tây Ban Nha (Centro de Investigaciones Sociológicas, CIS) phối hợp với Bộ Phủ Thủ tướng đã xuất bản chuyên khảo bằng tiếng Tây Ban Nha của Juana Ramos Cantó mang tựa đề La salud reproductiva de las personas trans en Madrid: del requisito de esterilización al paradigma de los derechos («Sức khỏe sinh sản của người chuyển giới tại Madrid: từ điều kiện triệt sản đến mô hình quyền con người»). Cuốn sách thuộc tập 338 của bộ sách chuyên khảo danh giá Monografías, được phân phối qua Công báo Nhà nước (BOE) và Hiệp hội các Nhà xuất bản Đại học (UNE). Đây là công trình nghiên cứu xã hội học định tính tiên phong và toàn diện tại Tây Ban Nha về mong muốn làm cha mẹ, rào cản thể chế và trải nghiệm y tế của người chuyển giới.

Juana Ramos Cantó là giảng viên đại học trong lĩnh vực công tác xã hội y tế và chuyên viên công tác xã hội giàu kinh nghiệm hỗ trợ người tị nạn và di cư. Sau khi nhận bằng Tiến sĩ Công tác Xã hội tại Đại học Complutense Madrid (UCM), bà tập trung nghiên cứu về các yếu tố quyết định sức khỏe xã hội, bất bình đẳng y tế, quyền con người và công lý sinh sản. Chuyên khảo được phát triển từ luận án tiến sĩ của tác giả tại UCM, kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp xã hội học thực nghiệm và thực tiễn lâm sàng.

Điểm khởi đầu của cuốn sách là cột mốc văn hóa năm 2008: bức ảnh Thomas Beatie, người đàn ông chuyển giới mang thai xuất hiện trên trang bìa tạp chí The Advocate, đã chứng minh cho toàn thế giới thấy rằng người chuyển giới hoàn toàn có khả năng và mong muốn sinh con. Mặc dù sự kiện này thúc đẩy nhiều nghiên cứu quốc tế, nhưng tại Tây Ban Nha, sức khỏe sinh sản của người chuyển giới từng bị bỏ quên trong cả giới học thuật lẫn hoạch định y tế công cộng.

Tác phẩm phân tích tiến trình lịch sử và pháp lý: từ giai đoạn triệt sản bắt buộc hoặc ngầm định để được công nhận giới tính hợp pháp — quy định theo Luật 3/2007 thông qua chẩn đoán tâm thần và liệu pháp hormone kéo dài hai năm — đến mô hình tự quyết thân thể hiện đại. Ramos Cantó đánh giá bước chuyển biến này qua các phán quyết của Tòa án Nhân quyền Châu Âu năm 2017 và Luật 4/2023 của Tây Ban Nha («Luật Chuyển giới») bảo đảm quyền tự xác định giới tính.

Cơ sở thực nghiệm của công trình dựa trên các cuộc phỏng vấn sâu với người chuyển giới nam, chuyển giới nữ và người phi nhị nguyên tại cộng đồng Madrid, cùng hành trình của họ trong hệ thống y tế công (SERMAS). Kết quả cho thấy nhiều thiếu sót nghiêm trọng: thiếu thông tin bảo tồn khả năng sinh sản (đông lạnh noãn và tinh trùng), định kiến tại các phòng khám phụ khoa và áp lực căng thẳng nhóm thiểu số.

Đóng góp lý thuyết quan trọng của cuốn sách là phân tích về tác hại do điều trị y tế (iatrogenesis) và các cơ chế ưu sinh ngầm. Việc thúc ép thực hiện chuyển giới y tế nhanh chóng mà không tư vấn bảo tồn giao tử khiến nhiều người rơi vào cảnh vô sinh ngoài ý muốn. Qua việc ghi nhận các trường hợp mang thai và sinh nở thực tế của người chuyển giới nam và người phi nhị nguyên, cuốn sách đề xuất các giải pháp can thiệp xã hội nhằm đảm bảo công lý sinh sản và sự tôn trọng đối với đa dạng thân thể.