“Chiến thắng cuộc chiến văn hóa” — Sách của Lisa Stulberg về văn hóa đại chúng và quyền LGBTQ+

Vào tháng 10 năm 2026, Nhà xuất bản Đại học Chicago (University of Chicago Press) đã phát hành cuốn sách tiếng Anh của nhà xã hội học Lisa M. Stulberg mang tựa đề How to Win a Culture War: LGBTQ+ Social Change Through Pop Culture («Chiến thắng cuộc chiến văn hóa: Biến đổi xã hội LGBTQ+ qua văn hóa đại chúng»). Công trình nghiên cứu cách ngành công nghiệp giải trí, truyền hình, âm nhạc và thể thao chuyên nghiệp tạo tiền đề cho những bước chuyển biến pháp lý và xã hội mang tính lịch sử đối với cộng đồng LGBTQ+ tại Hoa Kỳ.

Lisa M. Stulberg là nhà xã hội học người Mỹ, phó giáo sư xã hội học giáo dục tại Trường Văn hóa, Giáo dục và Phát triển Con người Steinhardt thuộc Đại học New York (NYU Steinhardt). Bà nhận bằng tiến sĩ (PhD) xã hội học tại Đại học California, Berkeley, chuyên sâu về công bằng giáo dục, chính sách xã hội và phong trào dân quyền. Stulberg là tác giả cuốn sách LGBTQ Social Movements (Polity, 2018) cùng nhiều công trình nghiên cứu học thuật uy tín.

Công trình dựa trên mười bốn năm nghiên cứu thực địa và hơn 170 cuộc phỏng vấn sâu với các nhà biên kịch, đạo diễn, nhà sản xuất, diễn viên, nghệ sĩ âm nhạc, vận động viên hàng đầu và các nhà hoạt động xã hội. Trong số những người tham gia có ngôi sao phim Will & Grace Eric McCormack, diễn viên phim Orange Is the New Black Lea DeLaria, vận động viên nhảy cầu bốn lần vô địch Olympic Greg Louganis, các cựu cầu thủ bóng bầu dục NFL cùng đội ngũ sáng tạo loạt phim năm 2025 Heated Rivalry khai thác đề tài hockey chuyên nghiệp.

Tác giả hệ thống hóa các phương thức của giới hoạt động văn hóa thành sáu chiến lược chuyển đổi xã hội liên kết chặt chẽ. Bước thứ nhất là hiện diện («be visible»), bước vào phòng khách của khán giả qua màn ảnh nhỏ để xóa bỏ sự im lặng. Bước thứ hai là tận dụng tiếng nói và diễn đàn cá nhân («use your platform») để thúc đẩy bình đẳng. Bước thứ ba là cải tổ môi trường làm việc («change the workplace»), thành lập mạng lưới nhân viên và quy chế chống phân biệt đối xử tại các hãng phim và câu lạc bộ thể thao.

Chiến lược thứ tư được phân tích là vượt trội hơn kỳ vọng («overachieve»): những người tiên phong buộc phải đạt thành tích xuất sắc để vượt qua các định kiến kỳ thị. Bước thứ năm là trở thành bình thường («become normal»), đưa các câu chuyện queer hòa nhập tự nhiên vào đời sống thường nhật. Cuối cùng, bước thứ sáu nhấn mạnh việc giữ vững bản sắc riêng («stay queer»), không chịu đồng hóa hoàn toàn mà kiên quyết bảo vệ sự đa dạng đặc trưng của cộng đồng.

Cuốn sách phác họa hành trình lịch sử từ giai đoạn bị kiểm duyệt khắt khe vào giữa thế kỷ 20 cho đến thời kỳ phim truyền hình giờ vàng và các cột mốc công khai xu hướng tính dục trong thể thao đồng đội. Stulberg khẳng định rằng văn hóa không chỉ đơn thuần bám theo phán quyết của tòa án, mà thường đi trước luật pháp nhiều năm nhờ gầy dựng sự thấu cảm trong công chúng. Trước những tranh cãi chính trị hiện nay, cuốn sách cho thấy văn hóa đại chúng vẫn là mặt trận then chốt để bảo vệ quyền tự do dân sự.