«Frivolity» — cuốn sách của Jehanne Dubrow về mỹ học queer, phong cách camp và sức mạnh niềm vui

Vào tháng 8 năm 2026, nhà xuất bản Đại học Columbia (Columbia University Press) trong khuôn khổ tùng thư No Limits đã phát hành cuốn sách bằng tiếng Anh mang tựa đề Frivolity: A Defense. Tác phẩm của nhà thơ, nhà tiểu luận và học giả văn học Jehanne Dubrow là một công trình nghiên cứu văn hóa và triết học sâu sắc về những điều tưởng chừng không nghiêm túc, truy vấn nguồn gốc định kiến bài xích niềm vui và chứng minh nhãn mác «phù phiếm» luôn gắn liền với tính nữ, mỹ học queer và các phương thức phản kháng văn hóa.

Tác giả Jehanne Dubrow là Giáo sư Nghiên cứu Xuất sắc kiêm giáo sư sáng tác văn học tại Đại học North Texas (University of North Texas). Bà tốt nghiệp Đại học Frostburg State, nhận bằng Thạc sĩ Mỹ thuật (MFA) tại Đại học Maryland và bằng Tiến sĩ (PhD) văn học Anh tại Đại học Nebraska–Lincoln. Dubrow là tác giả của mười tập thơ khám phá ký ức tổn thương và thân thể, cùng nhiều tác phẩm tiểu luận được đánh giá cao như Taste: A Book of Small Bites (Columbia University Press, 2022) và cẩm nang sáng tác The Wounded Line: A Guide to Writing Poems of Trauma (2025). Trong công trình mới, nhãn quan thi ca tinh tế của bà kết hợp nhuần nhuyễn với lý thuyết văn hóa và lối viết tự sự giàu chất tự truyện.

Cuốn sách được tổ chức thành 101 đoản văn tiểu luận liên kết chặt chẽ, khảo sát một kho tàng văn học, nghệ thuật và đời sống thường nhật phong phú. Dubrow đặt câu hỏi tại sao truyền thống tri thức phương Tây lại tôn sùng sự khắc kỷ, thực dụng và nghiêm trang đến mức miệt thị những điều trang trí, thoáng qua hay nhỏ nhặt. Từ những quan sát cung đình của Sei Shōnagon trong Sách gối đầu và sự châm biếm tế nhị của Jane Austen đến sự tinh tế của Mozart, bộ phim Barbie của Greta Gerwig và phim hài lãng mạn của Nora Ephron, tác giả chỉ ra các chuẩn mực phụ quyền đã biến sự nghiêm túc thành công cụ quyền lực để phủ nhận giá trị của cái đẹp và sự khoan khoái.

Trọng tâm cuốn sách chứng minh rằng sự phù phiếm từ lâu đã bị lợi dụng để gạt ra ngoài lề phụ nữ và cộng đồng queer. Dựa trên tiểu luận kinh điển Notes on “Camp” (1964) của Susan Sontag, Dubrow phân tích cách văn hóa queer biến sự nhân tạo, phóng đại, lông vũ, ren, sắc hồng rực rỡ và tính phô trương thành ngôn ngữ phản kháng giàu tính châm biếm. Phong cách camp và trang phục lộng lẫy không phải là sự trốn chạy nông cạn mà là sự tự khẳng định kiên cường trước áp lực dị tính chuẩn mực. Tác giả cũng khám phá khái niệm «sự phù phiếm chiến thuật» (tactical frivolity) trong các cuộc biểu tình dân sự, nơi trang phục hài hước và tinh thần lễ hội hóa giải sự đe dọa của các thiết chế chuyên quyền.

Những phân tích lý thuyết được lồng ghép với trải nghiệm đời thực của tác giả. Dubrow chia sẻ việc dấn thân vào thế giới nước hoa tinh xảo và cộng đồng sành hương đã giúp bà chữa lành sang chấn tâm lý và tìm lại sự gắn kết với cơ thể mình như thế nào. Bà cũng gợi nhớ «Năm của làn da hoàn hảo» khởi xướng đầu năm 2020, khi những chu trình chăm sóc da tỉ mỉ ngay trước đại dịch trở thành điểm tựa tinh thần nâng đỡ bà qua những ngày tháng phong tỏa cô đơn. Cuốn sách của Jehanne Dubrow phá vỡ ranh giới cứng nhắc giữa nghiêm trang và phù phiếm, khẳng định quyền được vui tươi, nhẹ nhõm và yêu chuộng cái đẹp như một trụ cột tự do của nhân phẩm con người.