Kanatlı altın penis biçimli rozet takan gay memurların gizli topluluğuna dair 1916 yolsuzluk davası
Birinci Dünya Savaşı yıllarındaki yolsuzluk soruşturması, Antik Çağ'a ve erkeklere meraklı gizli bir kulübün ortaya çıkarılmasına nasıl yol açtı?
İçindekiler

1916 baharında Rus İmparatorluğu çok ağır bir lojistik kriz yaşıyordu. 1915 Büyük Geri Çekilmesi’nden sonra yüz binlerce sivil mülteciye dönüşmüştü. Demiryolu hatlarını doldurdular ve ülkenin ulaşım ağı felç oldu. Birinci Dünya Savaşı cephelerinde askerlerin top mermisi, yiyecek ve yem sıkıntısı vardı. Süvari atları günde yalnızca iki libre saman alıyor ve topluca ölüyordu.
İşte bu ulusal felaketin ortasında Petrograd’da benzeri görülmemiş bir skandal patladı. Riga Bölge Mahkemesi savcısı Pyotr Nikolayeviç Yakobi, milyonlarca rublelik askeri siparişlerin dağıtımından sorumlu Ana Topçu Müdürlüğü’nde devasa bir yolsuzluk düzenini açığa çıkardı.
Soruşturma yalnızca devlet bütçesinden büyük çaplı hırsızlıkları ortaya koymadı. Bakanlığın içinde soruşturmacılar gizli, sıkı biçimde yapılandırılmış bir eşcinsel topluluk buldular.
Bu davanın gidişatını tarihçi ve gazeteci Mihail Konstantinoviç Lemke’nin günlükleri sayesinde biliyoruz. Onun notları gerçeküstü bir tabloyu kaydeder: ordu kan kaybederken, üst düzey memurlar çalıntı parayı altın pagan muskalarına ve kapalı, seçkinci bir kulübün hayatına harcıyordu.
Memurlar topçu siparişlerinden nasıl çalıyordu?
Savaş yıllarında Topçu Müdürlüğü, özel yüklenicilerle çalışmak için devasa bütçeler alıyordu. Siparişlerin dağıtım sistemi şeffaf değildi ve kişisel bağlantılara bağlıydı. Örneğin prima ballerina Matilda Kşesinskaya’nın salonu, büyük yabancı silah fabrikalarının çıkarlarının lobi edildiği savunma sanayisinin gayriresmi bir “borsası” işlevi görüyordu.
Yüksek askeri bürokrasi düzeyinde dava hızla Nikolay Pavloviç Garin figürüne dayandı: senatör, Devlet Konseyi üyesi ve 1916–1917 yıllarında savaş bakanı yardımcısıydı. Bu tür memurlar, şarapnel ve metal tedarik sözleşmelerini paravan şirketlere kat kat şişirilmiş fiyatlarla veriyordu. Mart 1916’dan itibaren Rus İmparatorluğu’nun savaş bakanı olan Dmitri Savelyeviç Şuvayev, soruşturmacı Pyotr Nikolayeviç Yakobi’yi Garin’e gönderdi.
Soruşturmacı Yakobi Garin’in evine arama için geldiğinde Garin, kanıtları soruşturmanın gözleri önünde yok etmeye çalıştı. Davaya karışan birçok kişinin daha önce hırsızlık nedeniyle soruşturulduğunu kanıtlayan bir kâğıdı yırttı. Memur soruşturmacıya şantaj yaptı: kamuya açık bir skandalın ülkede devrim doğuracağını söyledi ve davanın kapatılmasını ısrarla tavsiye etti.
“Topçu müdürlüğündeki suistimallere ilişkin soruşturmanın durumu şöyle. Şuvayev soruşturmacı Yakobi’yi Garin’e gönderdi. Garin her şeyden önce dosyadan, karışanların çoğunun daha önce onun soruşturması altında olduğunu, fakat cezalandırılmayıp ordunun topçu mühimmatıyla ikmali işinde bırakıldıkları için yeniden yakalandıklarını söyleyen bir kâğıdı kopardı.
Sonra Garin, Yakobi’ye özünde hiç yoktan bu kadar çok kişiyi kapsayan böylesine büyük bir davayı nasıl yaratabildiğini anlamadığını söylemeye başladı; ona çok ileri gitmemesini öğütledi; kendisinden daha mütevazı bir çalışma beklendiğini ima etti; ve sonunda, ülkede güçlenen devrimci kaynaşma göz önüne alındığında, böylesine büyük bir davanın açığa çıkarılmasının hükümetin ve en yüksek iktidarın bütün düşmanlarının işine yarayacağını Adalet Bakanlığı’nın anlamamasına şaştığını belirtti…
Öfkelenen Yakobi bunu Adalet Bakanı Hvostov’a bildirdi ve bundan sonra yapılacaklar konusunda talimat almak için, şimdiye kadar soruşturulmuş her şey hakkında büyük bir rapor hazırlanıp çara sunulmasına karar verildi. 54 daktilo sayfalık rapor sunuldu ve çar üzerine, böyle iğrenç bir davanın sonuna kadar yürütülmesi gerektiğini yazdı. Şimdi dava yeniden yürümeye başladı.”
— Mihail Lemke, 4 Mayıs 1916 tarihli günlük
Suçluları Büyük Dük Sergey Mihayloviç Romanov koruyordu. Topçu genel müfettişliği görevindeydi. Bu kadar yüksek bir himaye yüzünden soruşturmacı Yakobi doğrudan İmparator II. Nikolay’a başvurmak zorunda kaldı.
Aramaların devamı beklenmedik bulgulara yol açtı. Soruşturmacılar yolsuzluk çevresinin her üyesinde özel bir amblem buldu: kanatlı altın bir erkek penisi.
Müdürlüğün içindeki gizli gay çevre
Topçu Müdürlüğü memurları için eşcinsellik güçlü bir iç disiplin aracına dönüştü. Ceza kanununun (hırsızlıklar) ve ahlaki-hukuki normların (eşcinsel ilişkiler) birlikte ihlal edilmesi kusursuz bir kapalılık yaratıyordu. İhanet, her biri için statünün, özgürlüğün ve onurun derhal kaybı anlamına gelecekti. Cinsel sır, suç sendikasının içinde mutlak sadakati garanti ediyordu.
Bununla birlikte, Lemke’nin yazdığı gibi, ele geçirilen yazışmalar grubun içindeki ilişkilerin salt çıkar hesabından ibaret olmadığını gösterdi. Çevre üyelerinin mektupları kıskançlık, âşıklık ve karmaşık kişilerarası dramlarla doluydu.
Yazışmalarından, çevre üyeleri arasında âşıklık zemininde böyle ilişkiler bulunduğu, sevilen bir kadına her sağlıklı insanın duyamayacağı kadar kıskançça mektuplar yazıldığı anlaşıldı… Evet, yokuş aşağı gidiyoruz, bir Avrupa treni hızında aşağı yuvarlanıyoruz… Tam anlamıyla Roma İmparatorluğu’nun çöküş çağı…
— Mihail Lemke, 4 Mayıs 1916 tarihli günlük
Kanatlı altın fallus
Gizli işaret olarak kanatlı altın fallusun seçilmesi rastlantı değildi. İmparatorluk memurları klasik gimnazyum eğitimi alır ve antik kültürü çok iyi bilirdi. Örneğin Garin, İmparatorluk Hukuk Okulu’nu bitirmiş, ardından Paris’te hukuk fakültesinde dersler dinlemişti.
Antik Roma’da Fascinus adlı bir tanrı vardı: erkek gücünün ve korumanın cisimleşmesi. Romalı komutanlar zafer alayları sırasında kalabalığın kıskançlığından ve tanrıların öfkesinden korunmak için kanatlı fallus biçimindeki muskaları kullanırdı. İngilizce fascinate (“büyülemek”) kelimesi de bu sembolün yardımıyla “büyülemek” anlamına gelen Latince fascinare fiilinden gelir.
Peki bütün bu alçakların paraya ne ihtiyacı vardı? Kısmen en bayağı ve sapkın tutkuların tatmini için. Anlaşılan hırsız beyler, her üyesinin aramalarda bulunan bir ambleme sahip olduğu, bir tür örgüte benzeyen bir pederastlar çevresi oluşturmuşlar: kanatlı altın bir erkek penisi…
— Mihail Lemke, 4 Mayıs 1916 tarihli günlük

Topçu Müdürlüğü’nün yolsuz memurları bu büyülü kalkanı devraldı. Devasa kayıt dışı servetlere sahiptiler ve soruşturmacılardan korkarak yaşıyorlardı. Altın muska, görünüşe göre, adaletin “nazarını” uzaklaştırmalıydı.
Ayrıca Ortodoks bir imparatorlukta böyle bir simge sipariş etmek dekadan bir isyan eylemine dönüştü. Memurlar muhtemelen kendilerini Hristiyan ahlakının zincirlerini atmış ve devlet yasalarının üzerinde duran yeni patriciler olarak konumlandırıyordu.
Bu estetiğin Avrupa’da örnekleri vardı. Kanatlı fallusun kullanımı, kapalı liberten toplulukların geleneklerine gönderme yapar. Libertenler, erken modern dönemin davranış, haz ve özel hayat konularında dinsel ve ahlaki sınırlamaları gösterişli biçimde reddeden aristokratları ve entelektüelleriydi. Rus aristokrasisi Britanya elitleriyle yakın temas içindeydi ve görüldüğü gibi kendisini erkek birliklerinin bu ulusötesi geleneğine dahil etti.
Ayrıca o dönemin entelektüel çevrelerinde, Dioneo takma adıyla yazan yayıncı İsaak Vladimiroviç Şklovski’nin uydurduğu heraldik bir şaka biliniyordu. Ona göre Smolensk’in eski armasındaki top, Orta Çağ ustalarının hatası yüzünden ortaya çıkmıştı. İddiaya göre antik bir mühürdeki kanatlı fallus görüntüsünü bir topçu silahı sanmışlardı. Modern heraldik bu hipotezi çürütür: başlangıçta orada heraldik bir asa ya da şerit tasvir edilmişti.
Ama bu mitin popülerliği bile eğitimli toplumun devlet sembollerine ne kadar ironik baktığını gösterir. 1916’da tersine bir dönüşüm yaşandı: toplara ayrılan devlet milyonları, hırsızların elinde altın falluslara dönüştü.
Dava hiçbir şeyle sonuçlanmadı
Yayımlanmış materyallerde nihai bir mahkeme kararı şimdilik bulunamadı. Topçu Müdürlüğü davasının, 1917 devrimci sarsıntıları nedeniyle mahkemeye hiç ulaşmamış olması mümkündür.
Garin’in sonraki kaderi kesin olarak bilinmiyor. 1919’da V. S. Hesin, onunla birlikte Moskova’daki bir toplama kampında bulunduğunu, ardından Garin’in serbest bırakıldığını hatırlıyordu. 1935’te devlet güvenlik organları Leningrad’da “Eski İnsanlar” operasyonunu yürüttü. Amacı, “devrimin beşiğini” eski rejimin temsilcilerinden temizlemekti. Tutuklananlar listesinde, Polis Departmanı’nın eski müdürü Garin ilk sıradaydı. Ufa’da beş yıl hapse mahkûm edildi. Garin’in sonraki izleri kaybolur.
Kaynakça
- Lemke, M. K. Çarlık Stavka’sında 250 Gün. 1920.
- Polivanov, A. A. Savaş bakanı ve yardımcısı olduğu döneme ait günlük ve anılardan. 1924.
- Healey, Dan. Homosexual Desire in Revolutionary Russia: The Regulation of Sexual and Gender Dissent. University of Chicago Press. 2001.
- Engelstein, Laura. The Keys to Happiness: Sex and the Search for Modernity in Fin-de-Siècle Russia. Cornell University Press. 1992.
- Kon, I. S. Şafakta Ay Işığı. Eşcinsel aşkın yüzleri ve maskeleri. 1998.
🇷🇺 Rusya'nın LGBT Tarihi
Genel tarih
- Eski ve Ortaçağ Rusya'sında Eşcinsellik
- “Rus” halkının kadınlarının dünyanın ilk lezbiyenleri olarak adlandırıldığı ortaçağ Arap kaynağının hikâyesi
- Rus Çarları III. Vasili ve IV. İvan'ın (Korkunç İvan) Eşcinselliği
- Büyük Petro'nun cinselliği: eşleri, metresleri, erkekler ve Menşikov'la ilişkisi
- 18. Yüzyıl Rus İmparatorluğu'nda Eşcinsellik — Avrupa'dan Alınan Homofobik Yasalar ve Bunların Uygulanması
- Rusya'da Erkekler Arasında Öpüşmenin Tarihi
- Kuzey Rusya'da Polmuzhichye ve Razmuzhichye: kadın maskülenliğinin tarihi
- İmparatoriçe Anna Leopoldovna ve nedimesi Juliana: Rusya tarihinde belgelenen ilk lezbiyen ilişki olabilir
Folklor
Biyografiler
- Aziz Macar Musa — Rus tarihinin ilk queer figürlerinden biri mi?
- Grigori Teplov ve 18. Yüzyıl Rusya'sındaki Livata Davası
- İvan Dmitriyev, genç gözdeler ve «İki güvercin» ile «İki dost» masallarında eşcinsel arzu
- Aleksey Apuhtin: Eşcinsel, Şair ve Çaykovski'nin Arkadaşı
- Biseksüel Moskovalı Tüccar Pyotr Medvedev'in 1854–1863 Yıllarına Ait Günlüğü
- Sergey Aleksandroviç Romanov — çar ailesinden bir eşcinsel
- Romanov ailesinden Büyük Dük Nikolay Mihayloviç'in olası eşcinselliği
- Andrey Avinoff: Rus göçmen sanatçı, eşcinsel ve bilim insanı