Japonya: Osaka Yüksek Mahkemesi Aile Sicilinde Nonbinary Cinsiyet Eksikliğini Anayasaya Aykırı Buldu
Osaka Yüksek Mahkemesi, yalnızca erkek ve kadın cinsiyet işaretlerine izin verdiği için Japonya’nın aile sicil sisteminin ülke anayasasını ihlal ettiğine karar verdi. 8 Mayıs tarihli bir kararda mahkeme, nonbinary bireyler için bir seçeneğin bulunmamasının, Japonya Anayasası’nın ayrımcılığa karşı korumayı garanti eden 14. Maddesini ihlal ettiğini tespit etti.
“Koseki”, Japonya’da zorunlu bir ulusal kayıt sistemidir. Vatandaşların doğumlarını, ölümlerini ve evliliklerini takip eder ve kayıtlar belediyeler tarafından tutulur. Bu belgelerde bir çocuğun cinsiyeti geleneksel olarak “en büyük oğul” veya “en büyük kız” gibi katı ikili terimlerle belirlenir.
Dava Aralık 2024’te başladı. Kyoto Eyaletinde yaşayan 50 yaşındaki nonbinary bir birey, “koseki” sistemindeki cinsiyet işaretini değiştirmek için bir aile mahkemesine başvurdu. Davacı, “en büyük kız” tanımını “en büyük çocuk” gibi cinsiyetten bağımsız bir terimle değiştirmeyi talep etti. Kyoto Aile Mahkemesi başlangıçta bu talebi reddetmişti.
Temyiz üzerine, başkanlık eden yargıç Masahiro Oshima, söz konusu davacı için işaretin değiştirilmesinin reddini onadı. Mahkeme, sistemin ülke çapında tek tip işlemesi gerektiğini ve bireysel bir talebe dayanarak kuralları değiştirmenin şu anda mümkün olmadığını açıkladı. Ancak mahkeme, nonbinary kişilerin dışlanmasının eşitlik garantilerini ihlal etmesi nedeniyle ulusal sistemin gözden geçirilmesi gerektiğine karar verdi. Hükümet “koseki"ye nonbinary bir seçenek eklerse, davacının talebi yeniden değerlendirilecektir.
The Asahi Shimbun gazetesinin bildirdiğine göre mahkeme, “bireyin cinsiyet kimliğine uygun bir biçimde düzeltmeler yapmak için bir yol açmanın” uygun olduğunu değerlendirdi. The Japan Times , mahkemenin cinsiyet kimliğinin “doğrudan bireyin kişisel varoluşuyla bağlantılı olduğunu ve bunu önemli bir yasal fayda haline getirdiğini” belirten açıklamasından alıntı yaptı.
Davacının avukatı Shun Nakaoka, The Japan Times’a yaptığı yorumda, bu karardan önce Japonya’da nonbinary cinsiyet kimliğinin yasal olarak tanınmadığını vurguladı. Savunma avukatına göre, mahkemenin açıklaması ülkedeki nonbinary kişilerin yasal olarak tanınmasına yönelik çok önemli bir adımı işaret ediyor.