ABD'deki QZAP arşivi LGBT fanzinlerini koruyup dijitalleştiriyor
ABD’nin Wisconsin eyaletindeki Milwaukee kentinde Queer Zine Archive Project (QZAP), düşük tirajlı LGBT yayınlarını topluyor ve dijital kopyalarını ücretsiz erişime açıyor. Geçmiş on yılların kişisel hikâyelerini, sanatını ve siyasi tartışmalarını koruyan arşivin çalışmalarını LGBTQ Nation 24 Ekim’de anlattı.
Projeyi Milo Miller ve Christopher Wilde Kasım 2003’te kurdu. Kuzey Teksas Üniversitesi kütüphanelerine göre fikir, ikilinin kendi koleksiyonlarından doğdu. Fanzin, yazarlarının bağımsız olarak hazırladığı, sayfaları çoğu kez fotokopiyle çoğaltılıp elle birleştirilen küçük dergi veya kitapçıktır. Bu yayınlar arkadaşlar arasında, konserlerde ve bağımsız kitapçılarda dolaşıma giriyordu.
QZAP’ın dijital kataloğunda başlık, konu, yayın yılı ve yerine göre arama yapılabiliyor; taramalar okunup mevcut kopyalar indirilebiliyor. Fanzinler müzik, ilişkiler, cinsel sağlık, HIV/AIDS, sanat ve siyaseti ele alıyor. Cinsel içerikli metinler ve görseller dahil, yazarlarının görüşlerini ve dönemlerinin dilini koruyorlar.
Örneklerden biri Stephen Dedalus’un 1993’te derlediği Going Homo’nun ikinci sayısı. 24 sayfalık yayında okur mektupları, müzik ve diğer fanzinler üzerine eleştiriler, kişisel anlatılar, çizimler ve siyasi tartışmalar bulunuyor. Konulardan biri geylerin ABD ordusunda hizmet vermesi: bir yazar, askerî alanda eşitlik elde etme hedefinin kendisine karşı çıkıyordu. Sayı, LGBT çevrelerinde farklı siyasi görüşlerin tartışılıp sorgulandığını gösteriyor.
Arşiv kâğıt orijinalleri de saklıyor. Ekip Aralık 2025’te koleksiyonda 4000’den fazla fanzin bulunduğunu ve depolama alanının yetersiz kaldığını bildirdi. Bu sayı dijitalleştirilen nüshaları değil, bütün koleksiyonu kapsıyor. QZAP’ın belirttiği amaçlardan biri de eski yayınları koruyarak yeni yazarların kendi fanzinlerini üretmesini desteklemek.
Uránia daha önce Dragazine dergisinin dijitalleştirilmesini haberleştirmişti. Dergi 1991–1997 yıllarında Los Angeles’ta yayımlanıyor, drag sahnesini televizyonda daha geniş yer bulmadan önce belgeliyordu.
