New York Halk Kütüphanesi, tarihi LGBT ve HIV destek kuruluşu GMHC'nin arşivini özel koleksiyonlarına kattı

Ekim 2026’da New York Halk Kütüphanesi (New York Public Library, NYPL), sözlü tarih arşivi GMHC Stories Collection’ı Özel Koleksiyonlar bünyesine dahil etti. Arşiv, salgının ilk yıllarında, 1982’de New York’ta gey aktivistler tarafından kurulan ve dünyanın ilk büyük HIV/AIDS hizmet kuruluşu olan Gay Men’s Health Crisis’in (GMHC) tarihini ve topluluk temelli çalışmalarını belgeliyor.

Amerikan yayın organı Gay City News tarafından aktarıldığına göre, arşivin kütüphaneye devrini kutlamak ve kuruluşun emektarlarını bir araya getirmek amacıyla New York Şehir Üniversitesi Lisansüstü Merkezi’nde (CUNY Graduate Center) bir etkinlik düzenlendi. Buluşma, CUNY Kamu Bilimi Projesi ile Binghamton Üniversitesi Kadın, Toplumsal Cinsiyet ve Cinsellik Çalışmaları Programı ortaklığında gerçekleştirildi. Sözlü tarih girişimine, Binghamton Üniversitesi’nde doçent olan ve 1980’lerin sonu ile 1990’larda GMHC bünyesinde gönüllü ve çalışan olarak görev yapan Sean Massey öncülük etti. Araştırma ekibinde Batı Carolina Üniversitesi’nden tarihçi Julia Haager ile öğrenci araştırmacılar Casey Adrian ve Eden Lowinger da yer aldı. Ekip, eski gönüllüler, çalışanlar ve bağışçılarla 100’den fazla ayrıntılı görüntülü ve sesli mülakat gerçekleştirdi; döneme ait broşür ve belgeleri koruma altına aldı.

Etkinliğe çok sayıda GMHC emektarı, araştırmacı ve LGBTİ+ tarihçisi katıldı. Katılımcılar arasında GMHC’nin kurucularından hekim ve yazar Larry Mass ile tanınmış tarihçi Jonathan Ned Katz da vardı. Konuşmacılar, arşivin korku, toplumsal damgalanma ve devlet kurumlarının yetersiz kaldığı koşullarda hasta bakımı, halk sağlığı eğitimi ve hukuki dayanışmayı kendi imkânlarıyla inşa eden sıradan insanların doğrudan deneyimlerini kayda geçirdiğini vurguladı. Koleksiyonun tamamı kütüphanenin El Yazmaları ve Arşivler Bölümü’nde muhafaza edilirken, dijital materyallere gmhcstories.com adresinden erişilebiliyor.

Gay Men’s Health Crisis (GMHC), Ocak 1982’de yazar Larry Kramer’ın New York’taki dairesinde, genç gey erkekler arasında nadir görülen kanser ve bağışıklık yetmezliği vakalarının bildirilmesi üzerine kuruldu. Kurucuları arasında Nathan Fain, Larry Kramer, Lawrence Mass, Paul Popham, Paul Rapoport ve Edmund White bulunuyordu. Kurumsal destek eksikliği karşısında grup, ABD’nin ilk AIDS kriz yardım hattını açtı, evde bakım gönüllüsü («buddy») sistemini kurdu, güvenli cinsellik materyalleri hazırladı ve hukuki destek sağladı.

Daha önce «Uránia», New York’ta ACT UP hareketinin sözlü tarih projesinin 25. yıl dönümünün kutlandığını ve 1980’ler ile 1990’lardaki salgınla mücadelenin tanıklarıyla yapılan iki yüze yakın görüntülü mülakatın kamuya kazandırıldığını aktarmıştı.