Slovakya'da İki Eşcinsel Çift, Avusturya'da Yaptıkları Evliliklerin Tanınmaması Nedeniyle Devlete Dava Açtı
Ekim 2026’da Slovakya’da iki eşcinsel çift, komşu Avusturya’da yasal olarak kıyılan evliliklerinin ulusal nüfus kütüğüne tescil edilmemesi gerekçesiyle devlet makamlarına karşı dava açtı. Davacılar, serbest dolaşım hakkını güvence altına almak amacıyla AB üyesi ülkeleri birlik içinde yasal olarak kurulan evlilikleri tanımakla yükümlü kılan Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın (ABAD) emsal kararına dayanarak medeni durumlarının yasal olarak tanınmasını talep ediyor.
Davayı açanlar arasında 2020 yılında Avusturya’da evlenen hukukçular ve eski Slovak diplomatlar Ivan Novotný ile Metod Špaček’in yanı sıra, 2023 yılında Avusturya’nın sınır kenti Hainburg an der Donau’da evlenen kamu yayıncısı STVR’nin radyo sunucusu Marián Žáry Kukelka ve eşi Ondrej yer alıyor. Çiftler, amaçlarının Slovakya’nın iç evlilik mevzuatını değiştirmek veya ülkeyi eşcinsel evliliği yasalaştırmaya zorlamak olmadığını vurguluyor. Talepleri yalnızca, Slovak vatandaşlarının yurt dışındaki medeni durum kayıtlarını tutan İçişleri Bakanlığı bünyesindeki Özel Nüfus Kütüğü’ne (Osobitná matrika) evliliklerinin tescil edilmesinden ibaret. Eşler, resmi tanımanın olmamasının kendilerini tıbbi kararlar, miras hakları ve ortak evlilik soyadının kullanımı da dahil olmak üzere temel yasal güvencelerden mahrum bıraktığını belirtiyor.
İngiliz The Guardian gazetesinin aktardığına göre, davacıların hukuki dayanağını AB Adalet Divanı’nın Kasım 2025’te Berlin’de evlenen Polonyalı bir çiftin davasında (Cupriak-Trojan and Trojan v Wojewoda Mazowiecki) verdiği karar oluşturuyor. AB’nin en yüksek yargı organı, vatandaşların serbest dolaşım hakkını kullanıp başka bir üye ülkede aile hayatı kurmaları durumunda, ulusal makamların yasal olarak edinilmiş bu kişisel durumu tanımaktan kaçınamayacağına hükmetmişti. Karar, muhafazakar üye devletleri kendi iç hukuklarında eşcinsel evliliği tanımaya zorlamasa da, diğer AB ülkelerinde yasal olarak edinilen statünün tanınması için etkin ve ayrımcı olmayan bir mekanizma oluşturulmasını şart koşuyor.
İçişleri Bakanı Matúš Šutaj Eštok liderliğindeki Slovakya İçişleri Bakanlığı, evliliği 2014’ten bu yana yalnızca bir kadın ile bir erkeğin birliği olarak tanımlayan ülke anayasasına atıfta bulunarak başvuruları reddetti. Bakanlık, idari birimlerin ulusal yasalara sıkı sıkıya bağlı olduğunu ve yasama organının yerine geçemeyeceğini bildirdi. Yetkililer ayrıca AB’deki serbest dolaşım hakkına saygı göstermenin, bu birlikteliği iç hukukta evlilik olarak tescil etme zorunluluğu doğurmadığını savundu. Başbakan Robert Fico ise aile hukuku konularındaki Avrupa mahkemesi kararlarına defalarca karşı çıkmış ve bu tür yabancı evliliklerin ülke içinde tanınmasını engelleyecek düzenlemeler hazırlayacaklarını açıklamıştı.
Slovakya’da eşcinsel evlilik veya kayıtlı birliktelik kurumu bulunmamaktadır. 2014 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle evlilik karşı cins birlikteliği olarak sınırlandırılmış, ardından parlamentoya sunulan tüm sivil birliktelik yasa tasarıları Ulusal Konsey tarafından reddedilmiştir. Eşcinsel çiftler yalnızca birlikte yaşayan bireyler olarak oldukça sınırlı haklara sahiptir.
Urania, Ağustos 2026’da yayımladığı haberinde, Başsavcılığın usul gecikmeleri konusundaki uyarılarına ve Avrupa Komisyonu’nun AB hukukunun üstünlüğüne ilişkin hatırlatmalarına rağmen, Slovakya İçişleri Bakanlığı’nın Novotný ve Špaček’in Avusturya’daki evliliğini tanımayı resmen reddettiğini aktarmıştı. Yayın organı ayrıca Orta Avrupa’daki benzer hukuki süreçleri, özellikle Polonya mahkemelerinin ve hükümetinin diğer AB ülkelerinde kıyılan evlilikleri tanıma kararlarını yakından takip etmeyi sürdürmektedir.
