Antik kuir klasiklerinin çevirmeni Kanadalı şair Anne Carson Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı
8 Ekim 2026 Perşembe günü Stockholm’deki İsveç Akademisi, 2026 Nobel Edebiyat Ödülü’nün 76 yaşındaki Kanadalı şair, denemeci, çevirmen ve klasik filoloji uzmanı Anne Carson’a verildiğini duyurdu. İsveç Akademisi’nin resmi açıklamasında belirtildiği üzere ödül, yazarın «klasik gelenekle kurduğu oyuncu diyalog içinde çağdaş edebiyata yeni biçimler kazandıran cesur ve yaratıcı yapıtları» gerekçesiyle takdim edildi.
1950 yılında Toronto’da doğan Carson, klasik filoloji alanında doktora yaptı ve Kanada ile ABD’deki çeşitli üniversitelerde Antik Yunanca ve klasik edebiyat dersleri verdi. Edebi üretiminde şiir, felsefi deneme, tiyatro ve eleştiriyi harmanlayarak edebi türler arasındaki sınırları kaldırmasıyla tanındı. Çalışmaları uluslararası alanda geniş övgü topladı; 1990’ların sonlarında Amerikalı yazar Susan Sontag, Carson’ı İngilizce yazan ve çıkan her satırını takip ettiği ender yazarlar arasında gösterdi.
Carson’a asıl küresel ünü Antik Yunan edebiyatına getirdiği yenilikçi bakış, özellikle de antik kuir şiirinin temel figürü Sappho’nun parçalarını çevirmesi kazandırdı. 2002 tarihli If Not, Winter: Fragments of Sappho adlı kitabında Carson, antik papirüslerin yıpranmış ve eksik halini sayfaya aynen taşıyarak kayıp kısımlar için köşeli parantezler ve geniş boşluklar kullandı. Bu yaklaşım akademik çevrelerde tartışmalara yol açtı. Birçok kuir kuramcısı ve edebiyat araştırmacısı bu çeviriyi klasik kanonu genişleten ve çağdaş lezbiyen kültürünün antik metinlerle bedensel deneyim üzerinden bağ kurmasını sağlayan bir başvuru kaynağı olarak değerlendirdi. Buna karşılık kimi klasik filologlar, Carson’ın estetik tercihlerini metnin sadakatinin önüne geçirdiğini, örneğin çift cinsiyetli veya belirsiz antik Yunanca kelimeleri ısrarla eril formda karşıladığını belirterek aşırı performatif yaklaşımlarını eleştirdi.
Carson’ın en çok bilinen özgün kurgusu, Antik Yunan şairi Stesikhoros’un Geryon efsanesine dayanan manzum romanı Kırmızının Otobiyografisi (Autobiography of Red, 1998) oldu. Carson’ın uyarlamasında kanatlı mitolojik yaratık, Kanada taşrasında büyüyen, fotoğrafçılıkla ilgilenen ve Herakles adlı genç adama karşılıksız bir aşk duyan içe dönük eşcinsel bir ergene dönüşür. Eser, büyüme sancıları, travma ve sanatçının kimlik arayışını işleyen çağdaş kuir edebiyatının klasiklerinden biri haline geldi.
Kitap Rusya’da bağımsız yayınevi No Kidding Press tarafından Rusçaya çevrilip yayımlanmış, ancak «LGBT propagandası» yasalarının sertleşmesi ve sözde «uluslararası LGBT hareketi»nin aşırılıkçı ilan edilmesinin ardından yasal piyasadan çekilmek zorunda kalmıştı. Daha önce Uránia, Rusya’da LGBT temalı kitaplar nedeniyle çevrim içi kütüphanelerin engellendiğini ve yayıncılara yönelik soruşturmaların ardından bağımsız yayınevlerinin faaliyetlerini durdurduğunu aktarmıştı.
