AIDS karşıtı hareket ACT UP'ın Sözlü Tarih Projesi New York'ta 25. yılını kutladı

15 Eylül 2026 tarihinde New York’ta, ACT UP hareketinin emektar aktivistleri, araştırmacılar ve kuir tarihçiler, ACT UP Sözlü Tarih Projesi’nin (ACT UP Oral History Project) 25. yılını kutlamak üzere New York Şehir Üniversitesi Lisansüstü Merkezi’nde (CUNY Graduate Center) bir araya geldi. Girişim, 1980’lerin sonu ve 1990’larda ABD’de HIV/AIDS salgınına karşı yürütülen doğrudan eylem mücadelesinin tanıklıklarını toplamak ve muhafaza etmek amacıyla çeyrek asır önce başlatılmıştı.

Amerikan yayın organı Gay City News tarafından aktarıldığına göre proje, 2001 yılında yazar ve tarihçi Sarah Schulman ile sinemacı Jim Hubbard tarafından kuruldu. Yüzyılın başında araştırmacılar, dijital dönüşüm hızlanırken dijitalleştirilmiş materyal eksikliğinin bu tarihi mücadelenin unutulmasına yol açabileceğini fark ettiler. Kameraman James Wentzy ile yürütülen 18 yıllık ortak çalışma sonucunda, New York şubesinden hayatta kalan aktivistlerle 187 kapsamlı görüntülü mülakat gerçekleştirildi. Tüm video kayıtları ve tam metin dökümleri actuporalhistory.org adresinde ücretsiz ve herkese açık olarak yayımlandı.

LGBTQ Çalışmaları Merkezi (CLAGS) İcra Direktörü Matt Brim’in moderatörlüğünde gerçekleşen etkinlikte Sarah Schulman, arşivin ulaştığı küresel etkiye dikkat çekerek internet sitesinin 14 milyondan fazla görüntülendiğini ve mülakat dökümlerinin 700 binden fazla indirildiğini belirtti. Toplanan veriler, Jim Hubbard’ın ödüllü belgeseli Öfkede Birleşenler: ACT UP’ın Hikayesi (United in Anger, 2012) ile Schulman’ın temel başvuru eseri Kayıtlar Göstersin: ACT UP New York’un Siyasi Tarihi 1987–1993 (Let the Record Show, 2021) kitaplarına kaynaklık etti. Anma programında ayrıca 1989’daki Aziz Patrick Katedrali protestosu gibi tarihi eylemlerin arşiv görüntüleri de izlendi.

ACT UP (AIDS Coalition to Unleash Power), Mart 1987’de New York’ta sağlık krizi karşısında devletin duyarsızlığına tepki olarak doğdu. Şiddetsiz sivil itaatsizlik, sokak kapatma eylemleri ve FDA ile NIH gibi kurumlara yönelik bilimsel savunuculuk yürüten grup, hayat kurtaran ilaçların onay süreçlerini hızlandırmayı, tanı kriterlerini genişletmeyi ve sağlık politikalarını dönüştürmeyi başardı.

Daha önce «Uránia», David Levithan ve Gabriel Duckels’ın ABD’deki HIV salgını tarihini ve devletin ihmaline karşı yürütülen topluluk direnişini ele alan «Hayatlarımız İçin Mücadele» adlı kitabının yayımlandığını duyurmuştu.