Polonya Anayasa Mahkemesi yurt dışındaki eşcinsel evliliklerin kaydına karşı çıktı
Polonya Anayasa Mahkemesi, 28 Temmuz’da, yurt dışında yapılan eşcinsel evliliklerin 23 Ağustos’tan itibaren ülke genelindeki nüfus müdürlüklerinde kaydını kolaylaştırmayı amaçlayan hükümet yönetmeliğinin bazı bölümlerini anayasaya aykırı buldu. Karar, muhafazakâr Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) milletvekillerinin başvurusu üzerine verildi. Ancak hükümet, mahkemenin mevcut oluşumunu hukuka uygun saymadığı için yeni kuralları uygulamaya devam edeceğini açıkladı.
Polonya Basın Ajansına göre yönetmelik, medeni durum belgelerindeki formları değiştiriyor: “kadının bilgileri” ve “erkeğin bilgileri” şeklindeki ayrı alanların yerine her eş için erkek veya kadın seçilebilecek. Böylece yurt dışında düzenlenen eşcinsel evlilik belgeleri, her çift için ayrı bir mahkeme kararı gerekmeksizin kaydedilebilecek. Yönetmelik 22 Mayıs’ta yayımlandı ve 23 Ağustos’ta yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Mahkeme, formların Anayasa’nın 18. ve 92. maddelerini ihlal ettiğine oybirliğiyle hükmetti. Yargıç Stanisław Piotrowicz, yabancı bir belgenin ancak evliliğin bir kadınla bir erkek arasında olması hâlinde kaydedilebileceğini, evlilik kurumunda bu ölçekte bir değişikliğin anayasa değişikliği ve aile hukukunun sistemli biçimde gözden geçirilmesini gerektirdiğini söyledi. Marcin Warchoł’un temsil ettiği PiS milletvekilleri de bakanların konuyu daha alt düzeyde bir hukuki düzenlemeyle çözmeye çalıştığını savundu.
Bu yorum, Polonya Yüksek İdare Mahkemesinin 20 Mart tarihli kararıyla çelişiyor. Mahkeme, Varşova nüfus müdürlüğüne iki erkeğin Almanya’da düzenlenen evlilik belgesini kaydetme talimatı vermiş ve 18. maddenin bu tür birlikteliklerin tanınmasına mutlak engel oluşturmadığına hükmetmişti. Karar, Kasım 2025’te tanımayı AB vatandaşlarının serbest dolaşım ve aile hayatı haklarıyla ilişkilendiren Avrupa Birliği Adalet Divanının bağlayıcı yorumuna dayanıyordu.
Başbakan Yardımcısı ve Dijital İşler Bakanı Krzysztof Gawkowski mahkemeyi “yasa dışı” olarak niteledi ve kamu kurumlarının sistemi ağustosta başlatma hazırlıklarını sürdüreceğini söyledi . Hükümet, 2024’ten bu yana mahkemenin mevcut oluşumunun kararlarını resmî gazetede yayımlamıyor. AB mahkemesi de Aralık 2025’te bazı yargıçların atanma biçimi nedeniyle kurumun bağımsız ve tarafsız olmadığına hükmetti.
Anlaşmazlık, Polonya hukukunun hâlâ izin vermediği eşcinsel evliliklerin ülke içinde yapılabilmesiyle ilgili değil. Diğer AB ülkelerinde yasal olarak yapılan evliliklerin ulusal sicile kaydedilmesiyle ilgili. 29 Temmuz itibarıyla yönetmeliğin 23 Ağustos’ta yürürlüğe girmesi resmen planlanıyor; ancak mahkemelerle hükümet arasındaki çatışma, gelecekteki uygulamasını hukuken tartışmalı bırakıyor.