"Kirli Drag" — Evelyn Annuß'ın ırkçılık ve nazizm altında queer performansı üzerine kitabı

Haziran 2026’da mdwPress yayınevi, “Dirty Dragging: Performative Transpositions” adlı kitabı İngilizce olarak yayımladı. Aynı kitabın Almanca baskısı, aynı yayınevi tarafından Aralık 2025’te çıkmıştı. Kitabın yazarı Evelyn Annuß, Viyana Müzik ve Sahne Sanatları Üniversitesi’nde (mdw — Universität für Musik und darstellende Kunst Wien, Avusturya) toplumsal cinsiyet araştırmaları profesörü ve Uluslararası Toplumsal Cinsiyet ve Performativite Araştırma Merkezi’nin direktörüdür. Araştırma, Alman Araştırma Vakfı’nın (DFG) Heisenberg programı kapsamında Berlin Freie Universität’ta geliştirilmiştir.

Kitap, drag teorisini kuir perspektiften transnasyonal bir çerçevede yeniden ele almaktadır. Drag performansı, bir sanatçının genellikle abartılı ya da artistik bir biçimde farklı bir cinsiyetle ilişkilendirilen kıyafetler ve davranışlar benimsediği tiyatral bir temsil biçimidir. Annuß bu pratiği ayrı bir olgu olarak değil, üç tarihsel ırk ve siyasi şiddet sistemi bağlamında inceler: Nazi Almanyası, Güney Afrika’daki apartheid ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Jim Crow rejimi.

Apartheid, 1948’den 1994’e kadar Güney Afrika’da uygulanan, azınlık beyaz iktidarına dayalı kurumsal ırk ayrımcılığı sistemidir. Jim Crow yasaları ise 19. yüzyılın sonundan 1960’ların ortasına kadar ABD’nin güney eyaletlerinde ırk ayrımcılığını zorunlu kılan mevzuat bütünüdür. Bu bağlamlarda Annuß, performatif pratiklerin hem kimliğin yerleşik sınırlarını nasıl altüst edebildiğini hem de baskı aracına nasıl dönüştürülebildiğini araştırır.

Kitap, blackface’e özel bir bölüm ayırır — bu gelenek, sanatçıların (genellikle beyaz kişilerin) Siyah insanları canlandırmak amacıyla yüzlerini siyaha boyadığı, çoğu zaman aşağılayıcı ve klişe bir biçimde gerçekleştirilen teatral bir pratiktir. Annuß, blackface’i performatif transgresyonun ırkçı bir biçimi olarak analiz eder ve bunu kuir performans pratikleriyle karşılaştırmalı olarak inceler.

Kitabın bir diğer temel kavramı kreolleşmedir — bu, farklı kültürel geleneklerin birbirine karışarak yeni melez biçimler ürettiği süreçtir. Annuß bu terimi kuir ve karnaval performans biçimlerinin analizine uygular; ırk ayrımcılığı ve otoriter yönetim koşullarında bu pratiklerin nasıl kolektif direniş alanları yarattığını gösterir.

Çalışma üç coğrafi bölgeyi kapsar: Güney Afrika, Amerika Birleşik Devletleri ve Alp Avrupası. Her bağlamda yazar, benzer performatif pratiklerin tarihsel koşullara bağlı olarak nasıl farklı siyasi anlamlar kazandığını izler. Kitap ayrıca günümüze de yönelir; kuir performansı, artan otoriterliğe karşı kolektif bir yanıt biçimi olarak konumlandırır.