Anglikansku crkvu po prvi put povela žena. Kakav je njen stav o LGBT-pitanjima?
Sara Malali je 25. marta svečano uvedena u službu u Kenterberijskoj katedrali kao 106. arhiepiskop Kenterberija — duhovni vođa Crkve Engleske i simbolična centralna figura svetske Anglikanske zajednice. Malali je postala prva žena na ovom položaju za 1400 godina. Ceremoniji je prisustvovalo oko dve hiljade gostiju, među kojima princ Vilijam i princeza Ketrin.
Anglikanska zajednica objedinjuje oko 85 miliona vernika u više od 165 zemalja. Unutar anglikanstva postoji širok spektar stavova — od konzervativnih do liberalnih — i upravo zato su rasprave o ženskom episkopatu, blagoslovima za istopolne parove i crkvenoj disciplini ovde posebno oštre.
Za mnoge LGBT-hrišćane izbor Malali predstavlja znak nade. Kao episkop Londona, vodila je crkveni proces „Život u ljubavi i veri“ i podržavala uvođenje „Molitvi ljubavi i vere“ — molitvi zahvalnosti, posvećenosti i blagoslova za istopolne parove. Tokom sinodskih debata 2023. godine Malali je otvoreno priznala štetu koju je crkva nanela:
«Otvorene su nam oči za zlo koje smo naneli, posebno LGBT-osobama».
Iste godine episkopi Crkve Engleske izdali su kolektivno izvinjenje:
«Shvatamo da takvo ponašanje nije odražavalo sveopštu Božju ljubav prema svim ljudima».
Zvanična doktrina Crkve Engleske, međutim, i dalje definiše brak kao zajednicu muškarca i žene. Malali je podržavala blagoslove za istopolne parove, ali nije obećavala reviziju bračne doktrine. Njen izbor tumači se pre kao signal veće pastirske otvorenosti nego kao garancija radikalnih doktrinarnih promena.
U prvoj propovedi Malali se usredsredila na temu odgovornosti crkve prema onima koji su pretrpeli štetu:
«Ne smemo zanemarivati niti umanjivati bol onih koji su stradali zbog postupaka, nepostupanja i grešaka ljudi u našim sopstvenim hrišćanskim crkvama i zajednicama».
Obećala je da će služiti „crkvi za čitavu naciju i za čitav svet“. Te reči nisu zvučale apstraktno: Malali je nasledila Džastina Velbija, koji je podneo ostavku u novembru 2024. godine, nakon što je nezavisna istraga utvrdila da nije preduzeo odgovarajuće mere u slučaju sistematskog zlostavljanja u crkvenom okruženju.
Imenovanje Malali objavljeno je 3. oktobra 2025. godine, a pravno je stupila na dužnost 28. januara 2026. godine, nakon potvrde izbora u Katedrali Svetog Pavla u Londonu. Pre dolaska u crkvu Malali je preko 35 godina radila u Nacionalnoj zdravstvenoj službi Velike Britanije, od 1999. do 2004. godine obavljala je dužnost glavne medicinske sestre Engleske. Za zasluge u medicini odlikovana je titulom Dame-komandorke Ordena Britanske imperije. Sveštenički čin primila je 2002. godine, 2015. postala je episkop Kreditona, a 2018. prva žena-episkop Londona.
Konzervativne anglikanske crkve, pre svega u Africi i Aziji, oštro su reagovale na imenovanje Malali. U GAFCON-u — udruženju konzervativnih anglikanaca — saopštili su:
«Kenterberi je odustao od svog autoriteta da vodi».
U martu 2026. godine, na skupštini u Abudži, prestonici Nigerije, pokret GAFCON zvanično je zabranio svojim liderima da učestvuju na Lambetskim konferencijama i sastancima primasa, odnosno poglavara samostalnih anglikanskih crkava, ako te skupove saziva arhiepiskop Kenterberija. GAFCON, koji okuplja konzervativni deo anglikanskog sveta, protivi se ženskom episkopatu i istovremeno ne prihvata stav Malali o LGBT-pitanjima.
Najbrže rastuće anglikanske crkve nalaze se u Africi, a mnoge od njih zauzimaju konzervativnije stavove o polu, braku i crkvenoj vlasti. Arhiepiskop Kenterberija istovremeno deluje kao vođa Crkve Engleske unutar britanskog društva i kao figura čiji je zadatak da održava simbolično jedinstvo raznolikog svetskog zajedništva. Izbor Malali zaoštrio je ovu napetost.
