UN prvi put direktno intervenisale u korist LGBT organizacija proglašenih ekstremističkim u Rusiji
Šest specijalnih izvestilaca UN uputilo je zvanično pismo ruskim vlastima u vezi sa proglašenjem peterburške grupe za ljudska prava „Vihod” (Coming Out) ekstremističkom organizacijom i zabranom njenih aktivnosti. Kako ističe publikacija Možem objasnit, ovo je prvi put da su mehanizmi UN upotrebljeni za odbranu konkretnih LGBT organizacija u kontekstu primene ruskog antiekstremističkog zakonodavstva.
U svom pismu stručnjaci UN su naveli da ruska praksa sprovođenja zakona dovodi do kriminalizacije legitimnog rada na polju ljudskih prava. Prema njihovoj oceni, dodeljivanje statusa ekstremista LGBT organizacijama stvara „efekat zastrašivanja” za civilno društvo, dovodi do proizvoljnih hapšenja i lišava LGBT osobe pristupa osnovnim uslugama. Istovremeno, izvestioci su naglasili da sam termin „ekstremizam” u svom ruskom tumačenju nema uporište u međunarodnom pravu.
Od Moskve je zatraženo da pojasni pravne osnove za zabranu apstraktnog „međunarodnog LGBT pokreta” i konkretno grupe „Vihod”. Ruskoj vladi je postavljeno šest pitanja: o pravnom okviru takvih odluka, zaštiti od njihove proizvoljne primene, mogućnostima žalbe, garancijama slobode izražavanja i okupljanja, kao i o obezbeđivanju sigurnosti LGBT osoba i branitelja ljudskih prava. Specijalni izvestioci su pozvali na okončanje sličnih procesa i predložili da se razmotri potpuno napuštanje pravne kategorije „ekstremizma”.
„Vihod” je postao prva imenovana LGBT struktura koja je zabranjena u Rusiji nakon odluke Vrhovnog suda 2023. godine da se nepostojeći „međunarodni LGBT pokret” proglasi ekstremističkim. Kasnije su, po sličnoj pravnoj šemi, zabranjene i Ruska LGBT mreža, Centar T, Resursni centar za LGBT u Jekaterinburgu, Parni PLUS i Irida.
Apel su potpisali stručnjaci iz ove oblasti, uključujući specijalnu izvestiteljku UN za ljudska prava u Rusiji Marijanu Kacarovu; bivšeg direktora LGBT programa Human Rights Watch-a Grejema Rida; i profesora međunarodnog prava Bena Sola, specijalizovanog za probleme antiterorističkog zakonodavstva.
Nakon isteka 60 dana, ruske vlasti nisu dale zvaničan odgovor. Predstavnici „Vihoda” su objasnili da Moskva nije dužna da reaguje na ovakve upite i često ih ostavlja bez odgovora. Međutim, zaključci specijalnih izvestilaca UN se kasnije koriste od strane drugih međunarodnih institucija za donošenje pravno obavezujućih odluka.
Prema istraživanju grupe „Vihod”, 55% LGBT tinejdžera u Rusiji suočilo se sa pritiscima u obrazovnim ustanovama, 19% je doživelo nasilje u porodici, 12% odnosno 10% fizičko i seksualno nasilje, dok je 4% bilo podvrgnuto pokušajima „konverzivne terapije”.
