„Ponovo rođeni kvir” — knjiga Vilijama Stela o gej aktivizmu među evangeličkim hrišćanima

U maju 2026. godine, izdavačka kuća Princeton University Press objavila je na engleskom jeziku knjigu „Ponovo rođeni kvir” (Born Again Queer: A History of Evangelical Gay Activism and the Making of Antigay Christianity). Njen autor je Vilijam Stel (William Stell), američki istoričar i istraživač religije, koji ima doktorat sa Univerziteta Prinston.

Knjiga opovrgava uvreženo mišljenje da je antihomoseksualni stav uvek bio neodvojiva i nepromenljiva odlika evangeličkog hrišćanstva u SAD. Oslanjajući se na arhivska istraživanja i intervjue, autor priča priču o mreži LGBT aktivista sedamdesetih i osamdesetih godina 20. veka, koji su pokušali da učine evangeličke crkve inkluzivnijim za homoseksualne vernike.

Autor se fokusira na rad četiri ključne figure ovog pokreta. Među njima su Troj Peri (Troy Perry), koji je 1968. godine osnovao LGBT prijateljsku Metropolitsku crkvu zajednice; Ralf Bler (Ralph Blair), osnivač organizacije „Zabrinuti evangelisti” (Evangelicals Concerned); kao i Leta Skanzoni (Letha Scanzoni) i Virdžinija Molenkot (Virginia Mollenkott), autorke uticajne knjige iz 1978. godine „Da li je homoseksualac moj bližnji?” (Is the Homosexual My Neighbor?).

Vilijam Stel detaljno analizira evangeličku retoriku tog vremena, uključujući publikacije časopisa Christianity Today, koji su počeli aktivno da osuđuju homoseksualnost tokom šezdesetih i sedamdesetih godina. Istraživač pokazuje da se konzervativna većina oslanjala na selektivno čitanje pojedinih reči iz Biblije, pretvarajući ih u nedvosmislene slogane.

Ovo istorijsko istraživanje važno je za razumevanje kako su formirane savremene antigej politike u verskim krugovima SAD. Knjiga pokazuje da su unutar evangeličkog pokreta vođene složene i intenzivne debate, te da je homofobija konstruisana postepeno i da nije bila jedini mogući put razvoja crkve.