Rosja on Uránia

Historia całowania między mężczyznami w Rosji

Fri, 10 Apr 2026 12:00:00 +0300

Przez długi czas w historii nienormatywnej seksualności i męskiego ciała w Rosji splatały się obrzędy prawosławne, życie koszarowe i miejskie subkultury. Do przedrewolucyjnych praktyk należy wielkanocne chrystosowanie: potrójny pocałunek między mężczyznami w Niedzielę Paschalną, uznany przez Kościół i powtarzany publicznie.

Czastuszki LGBT ze zbiorów XX wieku

Mon, 06 Apr 2026 00:00:00 +0000

Na początku XX wieku wielu folklorystów uważało czastuszkę (krótką rosyjską przyśpiewkę ludową) za gatunek „niski” i wtórny. Jednym z pierwszych, którzy systematycznie z tym poglądem polemizowali, był etnograf Dmitrij Zielenin. W jego pracach czastuszka jest opisywana jako forma indywidualnej wypowiedzi, reagująca na realne konflikty społeczne, w tym na presję rodziny i ograniczenia przy wyborze partnera.

Aleksiej Apuchtin: homoseksualista, poeta i przyjaciel Czajkowskiego

Thu, 02 Apr 2026 12:00:00 +0300

Aleksiej Nikołajewicz Apuchtin znany jest jako autor wierszy, które stały się popularnymi romansami: „Noce szalone, noce bezsenne” (Noczi biezumnyje, noczi biessonnyje), „Para gniadych” (Para gniedych), „Czy dzień panuje?” (Dień li carit). Przełożone na muzykę, teksty te z czasem przyćmiły resztę twórczości poety.

Święty Mojżesz Węgrzyn — jedna z pierwszych queerowych postaci w historii Rosji?

Mon, 23 Mar 2026 12:00:00 +0700

Żywot czcigodnego Mojżesza Węgrzyna to jeden z najbardziej niezwykłych tekstów staroruskiej hagiografii. Mnich z Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego, który dostał się do polskiej niewoli, przez lata odmawiał małżeństwa z bogatą i wpływową kobietą, został za to wykastrowany, a następnie kanonizowany jako wzór czystości.

Historia średniowiecznego arabskiego źródła, w którym kobiety ludu „Rus” nazwano pierwszymi lesbijkami na świecie

Wed, 18 Mar 2026 00:00:00 +0000

W anglojęzycznej literaturze akademickiej i popularnej dotyczącej historii seksualności na Bliskim Wschodzie pojawia się niekiedy twierdzenie, że średniowieczny arabski encyklopedysta Szihab ad-Din an-Nuwajri pisał, jakoby kobiety ludu „Rus” uprawiały miłość jednopłciową i że to właśnie one były pierwszymi w historii ludzkości, które oddawały się takim praktykom.

Możliwa homoseksualność wielkiego księcia Mikołaja Michajłowicza z rodziny Romanowów

Sun, 01 Mar 2026 22:45:37 +0700

Mikołaj Michajłowicz był niemal jedynym Romanowem, którego wysoko cenili zarówno współcześni, jak i historycy o najróżniejszych poglądach politycznych — lewicowych i prawicowych. W rodzinie wyróżniał się jako intelektualista poważnie zajmujący się nauką.

Mużyk-Maslenica: maslenicowa postać mężczyzny przebranego za kobietę

Thu, 18 Dec 2025 22:45:37 +0700

Maslenica to rosyjska nazwa tygodnia serowego, ostatniego tygodnia przed Wielkim Postem w kalendarzu prawosławnym. Jej data zmienia się co roku, ponieważ zależy od daty Paschy. W tym tygodniu mięso jest już wykluczone z diety, natomiast masło, nabiał i jajka są jeszcze dozwolone. Bliny stopniowo stały się najbardziej znaną potrawą świąteczną tego okresu i jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Maslenicy.

Andriej Awinow: rosyjski emigrant-artysta, homoseksualista i naukowiec

Wed, 26 Nov 2025 22:45:37 +0700

Andriej Nikołajewicz Awinow — rosyjski entomolog i malarz, przyjaciel Alfreda Kinseya. Był kolekcjonerem, znawcą piękna i homoseksualistą, choć nigdy nie ujawnił publicznie swojej orientacji. Po rewolucji w 1917 roku Awinow wyjechał z Rosji do Stanów Zjednoczonych. Jego homoerotyczne akwarele opublikowano dopiero w XXI wieku.

Iwan Dmitrijew, młodzi faworyci i pociąg jednopłciowy w bajkach «Dwa gołębie» i «Dwaj przyjaciele»

Wed, 26 Nov 2025 22:45:37 +0700

Iwan Iwanowicz Dmitrijew wszedł do historii jako wybitny poeta sentymentalista przełomu XVIII i XIX wieku i jednocześnie mąż stanu, który dosłużył się stanowiska ministra sprawiedliwości za panowania Aleksandra I. W oficjalnych biografiach jawi się jako surowy i racjonalny administrator. Jednocześnie źródła i tradycja pamiętnikarska wskazują, że w jego otoczeniu regularnie pojawiali się młodzi, utalentowani mężczyźni. Kawalerski tryb życia, plotki o charakterze jego przywiązań i brak publicznych skandalów tworzą obraz człowieka, którego prywatna biografia była być może świadomie chroniona przed rozgłosem, ale wciąż daje się odczytać w pośrednich świadectwach.

Sergiusz Aleksandrowicz Romanow — homoseksualista z rodziny carskiej

Thu, 16 Oct 2025 22:45:37 +0700

W dynastii Romanowów od każdego dorosłego członka rodziny oczekiwano małżeństwa i potomstwa. Uważano to za obowiązek wobec rodziny i państwa. Wielki książę Sergiusz Aleksandrowicz, brat cesarza Aleksandra III, również się ożenił, lecz małżonkowie nie mieli dzieci. Wielki książę był homoseksualistą.

Seksualność Piotra I: żony, kochanki, mężczyźni i związek z Mienszykowem

Fri, 07 Feb 2025 22:45:37 +0700

Piotr I przeszedł do historii jako reformator, który radykalnie zmienił stary porządek. Ale jego życie prywatne było równie burzliwe i pełne sprzeczności.

Dziennik biseksualnego moskiewskiego kupca Piotra Miedwiediewa z lat 1854–1863

Fri, 22 Nov 2024 22:45:37 +0700

Świadectwa życia intymnego w XIX-wiecznym Imperium Rosyjskim pozostawiali przede wszystkim szlachcice. Dziennik moskiewskiego kupca trzeciej gildii, Piotra Wasiliewicza Miedwiediewa, stanowi rzadki wyjątek. Od 1854 do 1863 roku zapisywał swoje myśli o wierze, małżeństwie, ciele, pożądaniu i doświadczeniach seksualnych — zarówno z mężczyznami, jak i z kobietami. To głos człowieka spoza elity: byłego chłopa, drobnego przedsiębiorcy, mieszkańca Moskwy epoki wielkich reform.

Cesarzowa Anna Leopoldowna i freilina Juliana: być może pierwszy udokumentowany związek lesbijski w historii Rosji

Sun, 10 Nov 2024 22:45:37 +0700

Cesarzowa Anna Leopoldowna rządziła Rosją zaledwie rok i pozostaje stosunkowo mało znaną postacią. W podręcznikach szkolnych wspomina się o niej rzadko. Tymczasem jej relacja z freiliną Julianą von Mengden budzi szczególne zainteresowanie: jest to być może jedno z pierwszych udokumentowanych świadectw miłości lesbijskiej w historii Rosji.

Homoseksualność w Imperium Rosyjskim w 18. wieku — zapożyczone z Europy homofobiczne prawa i ich stosowanie

Thu, 24 Oct 2024 22:45:37 +0700

18. wiek był dla Rosji czasem przeobrażania się w jedno z czołowych mocarstw europejskich. Wtedy też państwo po raz pierwszy ustanowiło w prawie świeckim karę za męskie stosunki jednopłciowe. Za Piotra I, w 1706 roku, w Rosji pojawiła się zapożyczona z zachodnioeuropejskiej praktyki szczególnie surowa norma — kara śmierci przez spalenie. Początkowo dotyczyła ona wyłącznie wojskowych, przede wszystkim szeregowych żołnierzy.

Homoseksualność rosyjskich carów Wasyla III i Iwana IV Groźnego

Mon, 23 Sep 2024 22:45:37 +0700

Wasyl III

Wasyl III był wielkim księciem moskiewskim, władcą państwa ruskiego, w latach 1505–1533. Jego panowanie zwykle uznaje się za udane: w tym okresie intensywnie wznoszono kamienne budowle, do państwa włączono Psków, Smoleńsk i Riazań, a kraj nadal podnosił się po wielowiekowej zależności od Ordy oraz związanych z nią zniszczeniach i najazdach.

Grigorij Tiepłow i sprawa o sodomię w XVIII-wiecznej Rosji

Sun, 22 Sep 2024 22:45:37 +0700

„Wezwawszy go do swego łoża, najpierw pieszcząc i obiecując nagrodę, a na końcu grożąc także bójką, zmusił go, by nad nim dopuścił się mużełożstwa (dosłownie ‚obcowania z mężczyzną’)." To zdanie pochodzi z przesłuchania chłopa pańszczyźnianego, który oskarżał swojego pana, Grigorija Nikołajewicza Tiepłowa, o „mużełożstwo" (historyczny termin prawny i kościelny, tłumaczony zwykle jako „sodomia") oraz o gwałt.

Rosyjski folklor bez cenzury — wybór z «Rosyjskich tajemnych bajek» Afanasjewa

Sun, 22 Sep 2024 22:45:37 +0700

Wybraliśmy trzy rosyjskie bajki ludowe dla dorosłych, żeby pokazać: folklor naszych przodków był znacznie odważniejszy i bardziej dosadny, niż się zwykle sądzi. Obok typowych baśniowych motywów — gadających zwierząt i magicznych przemian — pojawiają się w nim tematy cielesności, seksu międzygatunkowego, gigantycznych fallusów, krępowania i homoseksualności.

Homoseksualność w dawnej i średniowiecznej Rusi

Thu, 22 Aug 2024 22:45:37 +0700

Podczas gdy w Anglii, Niderlandach, Francji i Hiszpanii za homoseksualność palono na stosach i poddawano torturom, na Rusi aż do XVIII wieku nie istniało ani jedno świeckie prawo, które karałoby za „grzech sodomski".

Bohater w kobiecym przebraniu: rosyjska bylina o Michaile Potyku, który przebiera się za kobietę

Sun, 29 Oct 2023 22:45:37 +0700

Rosyjskie byliny (pieśni epickie) zawierają rzadki wątek o bohaterze Michaile Potyku, który dwukrotnie przebiera się w kobiece szaty. Dlaczego to robi? I jak ten motyw funkcjonuje wewnątrz eposu? Niniejszy artykuł krótko streszcza fabułę byliny, po czym szczegółowo zatrzymuje się przy dwóch epizodach, w których przebranie pojawia się: raz jako sposób na pokonanie wrogów, raz jako sposób na uratowanie życia bohatera.