Jak książę Xian z Jin wysłał pięknego młodzieńca do innego władcy, by osłabić jego dwór i podbić jego państwo

W starożytnym chińskim zabytku literackim Zhanguo ce znajduje się opowieść o władcy państwa Jin, księciu Xian-gong, któremu przypisuje się szczególnie wyrafinowane chwyty dyplomatyczne. Jednym z nich było wywieranie nacisku na rywala poprzez wprowadzenie atrakcyjnego młodzieńca do jego najbliższego otoczenia.

Zhanguo ce (战国策) tłumaczy się zwykle jako Strategie Walczących Królestw. Jest to dzieło historyczne poświęcone starożytnym Chinom w V–III wieku p.n.e. — epoce rozbicia, konfliktów między państwami i złożonej dyplomacji, poprzedzającej zjednoczenie kraju. Tekst stanowi zbiór mów, anegdot, dialogów i posłań przypisywanych rzeczywistym postaciom historycznym: władcom, doradcom i dyplomatom.

Kim był Xian-gong i jak za jego panowania Jin zyskał na sile

Państwo Jin istniało w okresie Wiosen i Jesieni, gdy Chiny były podzielone na liczne posiadłości. Formalnie uznawały one zwierzchność domu Zhou, lecz w praktyce prowadziły samodzielną politykę.

Jin leżało na północ od Huang He, głównie na obszarze dzisiejszej prowincji Shanxi. W warunkach nieustannej rywalizacji między sąsiadami państwo to stało się jednym z najpotężniejszych w swoim regionie i zyskało znaczną wagę militarną oraz polityczną.

Xian-gong (晋献公) panował przez 26 lat — od 676 do 651 roku p.n.e. Odegrał kluczową rolę w umocnieniu Jin. Na początku swoich rządów przeprowadził reformę armii, a już w piątym roku rozgromił koczownicze plemię Li Rong na granicach. Potem nastąpiły kolejne wyprawy: podbił Geng, Huo i starożytne Wei, a także podporządkował sobie plemiona Rong Di. Zgodnie z tradycją do jego włości przyłączono 17 państw, a dalszych 38 popadło w zależność.

Starożytność tych wydarzeń można wyczuć, porównując daty. Xian-gong panował mniej więcej sto lat przed ateńskimi prawami Drakona i około pół wieku po tradycyjnej dacie założenia Rzymu. W tym samym stuleciu na Bliskim Wschodzie umacniała się Asyria, a w Egipcie nieco później miała rozpocząć się dynastia saicka.

Do 652 roku p.n.e. Jin stało się jednym z największych państw starożytnych Chin. W 651 roku p.n.e. Xian-gong zmarł po ciężkiej chorobie. Po jego śmierci na dworze wybuchła walka o tron między synami od różnych matek. Towarzyszyły jej zabójstwa pretendentów i złożone intrygi.

Swoją potęgę Xian-gong budował nie tylko siłą oręża, lecz również wyrachowaną polityką.

Piękny młodzieniec jako narzędzie nacisku politycznego

Jednym z najbardziej znanych epizodów polityki zagranicznej Xian-gonga była operacja przeciwko państwom Guo i Yu. Guo zagrażało granicom Jin, lecz droga do niego wiodła przez ziemie Yu, sojusznika Guo.

Za radą urzędnika Xun Xi Xian-gong postanowił działać podstępem. Władcy Guo wysłano piękne kobiety, a księciu Yu — atrakcyjnego młodzieńca, który miał zdobyć jego zaufanie i odwrócić uwagę. Wiedziano, że książę woli mężczyzn, a nie kobiety.

W Zhanguo ce epizod ten przedstawiono następująco:

Xian-gong chciał zaatakować Yu, lecz obawiał się obecności Gong Zhiqi. Xun Xi powiedział: „W Księdze Zhou jest powiedziane: ‘Piękny młodzieniec może zgubić siwą głowę’. Poślij księciu urodziwego chłopca, którego pouczysz, by doprowadził do zguby Gong Zhiqi. Wtedy jego napomnienia pozostaną bez echa i on zbiegnie". Uczyniwszy to, Xian-gong zaatakował Yu i podbił je.

Równocześnie zorganizowano prowokacje na granicy Guo. Następnie Xian-gong, powołując się na doznaną zniewagę, zwrócił się do księcia Yu z prośbą o przepuszczenie wojsk przez jego terytorium, aby ukarać Guo.

Urzędnik Xun Xi przybył do Yu z darami — nefrystem i końmi — i poprosił o prawo przejścia. Wszyscy urzędnicy Yu próbowali odwieść swego księcia, lecz najwyraźniej bez powodzenia. Tekst wiąże to z wpływem młodzieńca. Po uzyskaniu zgody armia Jin najechała Guo w 658 roku p.n.e., a zimą 655 roku p.n.e. państwo to zostało ostatecznie podbite.

Gong Zhiqi w tej opowieści to mądry urzędnik Yu. Ostrzegł księcia, że po upadku Guo następny cios spadnie właśnie na Yu. Książę zlekceważył to ostrzeżenie, a Gong Zhiqi potajemnie opuścił kraj, przewidując jego zagładę. Wkrótce Jin rzeczywiście podbiło i Yu.

Przedtem jednak Xian-gong jeszcze kilkakrotnie wykorzystał Yu do swoich celów. Gdy stało się jasne, że podbój Guo przechyla się na korzyść Jin, władca Yu nie tylko nie próbował temu przeszkodzić, lecz nawet pomógł najeźdźcom. Wysłał własne wojska, aby zająć dla Jin przełęcz Xiayan, tłumacząc to rzekomo pacyfikowaniem zbuntowanego plemienia. Po upadku Guo książę Yu otrzymał część łupów zrabowanych w tym państwie.

Następnie dowódca Jin uzyskał zgodę na rozlokowanie wojsk w pobliżu stolicy Yu — „na odpoczynek". Kilka dni później władcę Yu nagle poinformowano, że książę Xian-gong stoi już przy murach miasta. Pośpiesznie wyszedł mu na spotkanie, a Xian-gong zaprosił go na polowanie w górach. W demonstracyjnym geście — być może wciąż pod wpływem faworyta umieszczonego na dworze — władca Yu zabrał na polowanie niemal całą siłę zbrojną stacjonującą w stolicy.

Podczas polowania jeden z urzędników zameldował o niepokojach w mieście. Lecz zanim władca Yu dotarł na jego obrzeża, stolica była już zajęta przez wojska Jin. Samego księcia wzięto do niewoli i uprowadzono do Jin, a państwo Yu przestało istnieć.

Z tego epizodu wynika, że preferencje jednopłciowe w środowisku dworskim i urzędniczym starożytnych Chin były, jak się zdaje, zjawiskiem na tyle widocznym, że wspominał o nim tekst taki jak Zhanguo ce. Powodzenie zamysłu pokazuje także, jaką polityczną rolę mogli odgrywać męscy faworyci.

Xun Xi odwołuje się przy tym do rozpowszechnionego powiedzenia: „piękny młodzieniec może zgubić siwą głowę". Ale sama formuła niekoniecznie brzmi jak potępienie homoseksualności. W oryginalnym wyrażeniu mówi się: „Piękny młodzieniec może zgubić siwą głowę; piękna kobieta może zaplątać język". Obok siebie zestawione są dwa obiekty pożądania — mężczyzna i kobieta. Sens formuły polega na tym, że namiętność do jednych i drugich może zaślepić człowieka i pchnąć go do decyzji, na które w zwykłym stanie by się nie odważył.

Później epizod ten wszedł do zbioru Trzydzieści sześć forteli jako przykład zabiegu, w którym jedno państwo wykorzystuje się do zniszczenia drugiego. Pokazuje to, jak w chińskiej tradycji politycznej pojmowano dyplomatyczne podstępy i sposoby pośredniego oddziaływania.

Subskrybuj nasz kanał na Telegramie (po rosyjsku): Urania. Dzięki Telegram Premium możesz tłumaczyć posty bezpośrednio w aplikacji. Bez niego wiele postów zawiera linki do naszej strony, gdzie można zmienić język — większość nowych artykułów ukazuje się od razu w kilku językach.

Obserwuj nas na X (Twitter): @urania_lgbt. Konto jest po angielsku, ale posty możesz czytać dzięki tłumaczeniu Groka.