Możliwa scena stosunku jednopłciowego ze starożytnego Egiptu — Erotyczny ostrakon

Czym jest ostrakon

Ostrakon to skorupa — najczęściej z glinianego naczynia — lub niewielki fragment kamienia, na którym w starożytności pisano i rysowano. Papirus był drogi i nie zawsze dostępny, dlatego do notatek, brudnopisów i ćwiczeń używano podręcznych materiałów. Ostrakony są znane z Egiptu, starożytnej Grecji i innych regionów świata antycznego.

Na ostrakonach zachowały się rachunki domowe, ćwiczenia pisarzy, wizerunki bogów i zwierząt, a niekiedy także żartobliwe lub nieprzyzwoite scenki.

Omawiany ostrakon przechowywany jest w Muzeum Brytyjskim. Wykonany z wapienia, datowany jest na okres około 1295–1070 roku p.n.e. To epoka Nowego Państwa — czas wielkich budowli i politycznej potęgi Egiptu za faraonów XIX i XX dynastii.

Ostrakon znaleziono w Deir el-Medina, osadzie rzemieślników w pobliżu starożytnych Teb, na terenie dzisiejszego Luksoru. Mieszkali tam malarze, rzeźbiarze i pisarze, którzy pracowali nad dekoracją królewskich grobowców.

Mieszkańcy Deir el-Medina wyróżniali się wysokim poziomem piśmienności, znajomością tekstów religijnych i umiejętnościami rysunkowymi. Do ćwiczeń i codziennych zapisków często używali kamieni i skorup.

Scena stosunku jednopłciowego

Na ostrakonie czarną farbą przedstawiono dwie osoby w scenie intymnej. Obok widnieje krótka inskrypcja w języku staroegipskim: „Zadowolony napletek — zadowolony mężczyzna.” Ton przywodzi na myśl żart i pokazuje, że mówienie o ciele i seksualności w starożytnym Egipcie mogło być bezpośrednie i ironiczne.

Kim dokładnie są przedstawione postaci, pozostaje kwestią sporną. Część badaczy uważa, że na ostrakonie widać mężczyznę i kobietę. Postać, którą można uznać za kobiecą, wygląda androgynicznie: piersi są ledwie zaznaczone, a włosy krótkie. Być może autor nie starał się specjalnie podkreślać cech kobiecych, licząc na to, że poza i kontekst wystarczą do odczytania sensu.

Inna grupa badaczy sądzi, że przedstawione zostały dwie postacie męskie. W takim przypadku scenę można interpretować jako homoerotyczną. Postać przyjmująca wygląda jak młodzieniec — jest bez brody i bez wyraźnej muskulatury. Rysunek jest jednak schematyczny, dlatego na podstawie samego obrazu nie da się z pewnością określić płci postaci.

Ostateczna odpowiedź pozostanie prawdopodobnie nieznana, chyba że odkryte zostaną nowe porównywalne wizerunki lub inskrypcje. Tego rodzaju niepewność jest w archeologii czymś normalnym: im starszy przedmiot, tym mniej kontekstu się zachowuje i tym szersze pole do interpretacji.

Subskrybuj nasz kanał na Telegramie (po rosyjsku): Urania. Dzięki Telegram Premium możesz tłumaczyć posty bezpośrednio w aplikacji. Bez niego wiele postów zawiera linki do naszej strony, gdzie można zmienić język — większość nowych artykułów ukazuje się od razu w kilku językach.