Portoryko zakazuje osobom transpłciowym korzystania z publicznych toalet

Pod koniec lutego gubernatorka Portoryko, Jenniffer González-Colón, podpisała ustawę HB 165. Zakazuje ona osobom transpłciowym korzystania z toalet publicznych, które nie odpowiadają ich płci przypisanej przy urodzeniu. Osoby łamiące prawo mogą zostać ukarane grzywną w wysokości do 15 000 dolarów.

Zakaz dotyczy wszystkich budynków rządowych, w tym Uniwersytetu Portoryko. Dokument nakazuje tworzenie oddzielnych toalet wieloosobowych i kategorycznie zabrania instalowania toalet neutralnych płciowo w instytucjach państwowych.

Według niezależnej dziennikarki Alexandry Vacy, projekt ustawy przeszedł 37 głosami w Izbie Reprezentantów i 21 w Senacie. Odpowiednio jedenastu i pięciu ustawodawców głosowało przeciw. W rządowym komunikacie prasowym zaznaczono, że nowe przepisy są zgodne z rozporządzeniem wykonawczym 14168 prezydenta USA Donalda Trumpa.

Autorzy ustawy uzasadniają zakaz koniecznością ochrony kobiet. W tekście stwierdzono, że zwolennicy toalet neutralnych płciowo przemilczają przypadki, w których mężczyźni udający kobiety wchodzą do damskich toalet, aby dokonywać napaści. Jako argument ustawa przywołuje zeznania pływaczek z Uniwersytetu Pensylwanii. Skarżyły się one na zachowanie transpłciowej sportsmenki Lii Thomas w sezonie 2021–2022. Lia Thomas nigdy nie została oskarżona o napaść na tle seksualnym. Ponadto ustawa opiera się na doniesieniach prawicowych mediów o napaściach w szkołach.

Badania pokazują jednak inne statystyki. Według analizy Williams Institute z lutego 2025 roku, osoby transpłciowe częściej padają ofiarą molestowania, gdy są zmuszone do korzystania z toalet zgodnych z ich płcią przypisaną przy urodzeniu. W 2021 roku ten sam instytut odkrył, że osoby transpłciowe są czterokrotnie bardziej narażone na to, że padną ofiarą przestępstw z użyciem przemocy niż osoby cispłciowe. Brytyjska grupa walcząca o prawa człowieka TransLucent przeanalizowała skargi na transkobiety w damskich toaletach w latach 2022–2024, uznając takie przypadki za niezwykle rzadkie.

Rząd planuje przekazać zebrane z grzywien środki do Centrum Pomocy Ofiarom Gwałtów (CAVV).

Portoryko stało się pierwszym terytorium USA, które wprowadziło taki zakaz. W zeszłym roku González-Colón podpisała inne restrykcyjne prawo zabraniające opieki medycznej afirmującej płeć dla osób transpłciowych poniżej 21. roku życia, za co grozi kara do 15 lat więzienia.

Wydarzenie to przeszło prawie bez echa w głównych mediach. Alexandra Vaca przypisuje to faktowi, że w dniu podpisania ustawy stan Kansas zaczął unieważniać prawa jazdy osobom transpłciowym.