Menaka Guruswamy została pierwszą w historii otwarcie lesbijką w parlamencie Indii. Mandat zdobyła z ramienia bengalskiej partii regionalno-nacjonalistycznej

9 marca prawniczka konstytucyjna Menaka Guruswamy została wybrana do Rajya Sabha — izby wyższej parlamentu Indii — jako reprezentantka stanu Bengalu Zachodniego.

Została tym samym pierwszą otwarcie lesbijką na szczeblu parlamentu krajowego w Indiach i pierwszą w historii otwarcie należącą do społeczności LGBT przedstawicielką w parlamencie tego kraju. Jej kandydaturę zgłosił Ogólnoindyjski Kongres Trinamool, świecka nacjonalistyczna partia rządząca w Bengalu Zachodnim.

Kongres Trinamool powstał w 1998 roku w wyniku rozłamu w Indyjskim Kongresie Narodowym. Partia łączy świecką, regionalistyczną i progresywną agendę, opowiada się za równością społeczną i opiera się na bengalskim nacjonalizmie. Zgodnie ze swoim statutem dąży także do tego, by Indie stały się silnym światowym mocarstwem. W jej wizji politycznej Bengal jest przedstawiany jako wspólnota z własną tożsamością kulturową i polityczną w ramach federacyjnych Indii. Partia podkreśla znaczenie języka bengalskiego i symboli kulturowych, broni autonomii federalnej i krytykuje nadmierną centralizację. Pod względem liczby mandatów w parlamencie Indii zajmuje czwarte miejsce.

Guruswamy studiowała na Uniwersytecie Oksfordzkim, Harvard Law School i National Law School of India University. Nosi tytuł starszej adwokatki Sądu Najwyższego Indii, przyznawany na podstawie zasług. Jest szeroko znana z pracy w dziedzinie prawa konstytucyjnego, swobód obywatelskich i praw osób LGBT.

Guruswamy była częścią zespołu prawnego, który w 2018 roku skutecznie podważył artykuł 377 indyjskiego kodeksu karnego — ustawy z czasów kolonialnych kryminalizującej dobrowolne stosunki jednopłciowe. Orzeczenie w sprawie Navtej Singh Johar przeciwko Unii Indii było przełomem dla praw osób LGBT w kraju. Partnerka Guruswamy, prawniczka Arundhati Katju, również brała udział w tej sprawie. W 2019 roku obie znalazły się na liście Time 100 — zestawieniu stu najbardziej wpływowych ludzi świata według magazynu Time.

W 2023 roku Guruswamy reprezentowała powodów w sprawie o równość małżeńską Supriyo przeciwko Unii Indii. Sąd Najwyższy 17 października 2023 roku orzeczeniem 3 do 2 odmówił uznania małżeństw jednopłciowych, stwierdzając, że kwestia ta leży w kompetencji parlamentu, ale przyznał, że osoby LGBT doświadczają dyskryminacji.

„To jest ważne nie dlatego, że parlament potrzebował osoby queer, ale dlatego, że osoba queer potrzebowała parlamentu” — powiedział w rozmowie z Washington Blade Ankit Bhupatani, aktywista LGBT.

„Zbyt długo walczyliśmy tylko w salach sądowych i na ulicach. Teraz jest miejsce przy stole, gdzie pisze się prawa” — dodał Bhupatani.

W Indiach reprezentacja osób LGBT w organach wybieralnych istniała na poziomie stanów i samorządów, ale pozostawała ograniczona. W 2000 roku Shabnam Mausi została wybrana do Zgromadzenia Ustawodawczego stanu Madhya Pradesh z okręgu Sohagpur, stając się jedną z pierwszych otwarcie transpłciowych kobiet piastujących urząd publiczny w Indiach. Jednak przed Guruswamy żadna otwarcie LGBT osoba nie została wybrana do parlamentu krajowego.

Zdaniem Bhupataniego wybór Guruswamy nie powinien być postrzegany jako natychmiastowy zwrot ku zmianom legislacyjnym w zakresie praw LGBT. Zaznaczył, że jej obecność w parlamencie może podtrzymać dyskusję w sposób, w jaki wcześniej to nie miało miejsca, ale zakrojone na szeroką skalę zmiany prawne będą wymagać czasu.

„Dekryminalizacja na mocy artykułu 377 wydawała się niemożliwa, dopóki się nie stała faktem. Prawa partnerskie w końcu podążą tą samą drogą” — powiedział Bhupatani.