Raport: dyskryminacja i brak praw osób LGBT+ kosztują gospodarkę Japonii do 16 bilionów jenów rocznie

W październiku 2026 roku międzynarodowa koalicja biznesowa Open for Business opublikowała raport analityczny zatytułowany „Ekonomiczne przesłanki na rzecz integracji osób LGBTQ+ w Japonii”, z którego wynika, że dyskryminacja i brak pełnego uznania prawnego mniejszości seksualnych i płciowych kosztują japońską gospodarkę od 6,04 do 16,42 biliona jenów rocznie. Kwota ta odpowiada od 37,3 do 101,5 miliarda dolarów amerykańskich, czyli od 0,87% do 2,38% rocznego produktu krajowego brutto (PKB) tego kraju.

Autorzy opracowania wskazują dwa główne czynniki generujące straty: spadek produktywności wywołany problemami zdrowotnymi oraz lukę płacową na rynku pracy. Zgodnie z szacunkami od 4,06 do 12,17 biliona jenów (25,1–75,1 mld USD) rocznie pochłaniają koszty schorzeń nasilanych przez chroniczny stres mniejszościowy i wykluczenie społeczne. Obejmuje to choroby układu krążenia (2,67–8,01 biliona jenów), zaburzenia depresyjne (1,03–3,08 biliona jenów, co przekłada się na około milion dodatkowych zachorowań na depresję), zachowania samobójcze i samookaleczenia (0,31–0,93 biliona jenów) oraz terapię zakażeń HIV i innych infekcji przenoszonych drogą płciową. Kolejne 1,98 do 4,25 biliona jenów (12,3–26,3 mld USD) gospodarka traci co roku z powodu luki płacowej dotykającej pracowników LGBTQ+, szacowanej przez OECD na 7–15%. Najbardziej narażoną grupą okazują się osoby transpłciowe, znacznie częściej zatrudniane na niestabilnych i nisko opłacanych stanowiskach.

Jak informuje amerykański dziennik Washington Blade, publikacja raportu następuje w obliczu gwałtownie pogłębiającego się kryzysu demograficznego. Według prognoz Narodowego Instytutu Badań nad Ludnością i Ubezpieczeniami Społecznymi (NIPSSR) liczba ludności Japonii spadnie ze 126,15 mln w 2020 roku do niespełna 87 mln w roku 2070. W warunkach kurczących się zasobów siły roboczej zatrzymanie talentów i zwiększenie wydajności pracy stają się kluczowym wyzwaniem gospodarczym. Dyrektor generalny Open for Business Ken Janssens zwrócił uwagę, że Japonia zajmuje 14. miejsce na świecie pod względem atrakcyjności dla wykwalifikowanych kadr, lecz dopiero 55. pod kątem ich gotowości i integracji, podkreślając, że „w tych okolicznościach kraj nie może sobie pozwolić na marnowanie potencjału pracowników”.

Dokument uwypukla wyraźny rozdźwięk pomiędzy zaangażowaniem wielkiego biznesu, opinią publiczną a prawodawstwem krajowym. W rankingu PRIDE Index za 2025 rok, mierzącym politykę równościową w przedsiębiorstwach, 80% spośród 931 ocenianych japońskich firm otrzymało najwyższą, „złotą” ocenę, a ponad 700 korporacji publicznie poparło równość małżeńską. Wpływowa federacja przedsiębiorców Keidanren wielokrotnie apelowała do władz o wprowadzenie ustawowego zakazu dyskryminacji ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową (SOGI). Z kolei ogólnokrajowy sondaż agencji Dentsu z 2026 roku z udziałem ponad 46 tysięcy osób wykazał, że 10,6% ankietowanych identyfikuje się jako osoby LGBTQ+, 67% popiera legalizację małżeństw jednopłciowych, a 82% opowiada się za edukacją o różnorodności w szkołach.

Mimo tych przemian społecznych Japonia pozostaje jedynym krajem grupy G7, w którym pary jednopłciowe nie mają możliwości zawarcia małżeństwa. Chociaż lokalne rejestry partnerskie obejmują już blisko 93% mieszkańców, certyfikaty te nie zapewniają ochrony prawnej w kwestiach dziedziczenia, ulg podatkowych, opieki nad dziećmi czy podejmowania decyzji medycznych w szpitalach. Uchwalona w 2023 roku ustawa o „promowaniu zrozumienia” ma jedynie charakter deklaratywny, a badanie organizacji Nijiiro Diversity wykazało, że 55% zatrudnionych nadal nie dostrzega żadnych konkretnych działań antydyskryminacyjnych w swoich miejscach pracy.

Współprzewodnicząca stowarzyszenia Marriage for All Japan, prawniczka Makiko Terahara, zaznaczyła, że podane liczby to kalkulacje ekonomiczne i same ustawy nie zlikwidują strat z dnia na dzień, jednak usunięcie próżni prawnej pozwoli zmniejszyć poziom stresu pracowników i poprawi klimat inwestycyjny. Rzecznik Sojuszu na rzecz Legislacji LGBT Akira Nishiyama dodał, że brak zakazu dyskryminacji przy rekrutacji i zwalnianiu blokuje pełne wykorzystanie potencjału gospodarczego mniejszości.

Kwestie równości osób LGBT+ w Japonii coraz częściej pojawiają się na wokandzie i w polityce społecznej: wcześniej Sąd Najwyższy w Osace uznał za niekonstytucyjny brak niebinarnego oznaczenia płci w państwowym rejestrze rodzinnym koseki, a instytucje edukacyjne przeprowadziły badania dotyczące neutralnych płciowo mundurków szkolnych w celu zmniejszenia presji wywieranej na młodzież.