Trybunał Konstytucyjny przeciw transkrypcji zagranicznych małżeństw jednopłciowych

Trybunał Konstytucyjny 28 lipca uznał za częściowo niekonstytucyjne rządowe rozporządzenie, które od 23 sierpnia ma ułatwić transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych we wszystkich urzędach stanu cywilnego w Polsce. Orzeczenie zapadło na wniosek posłów konserwatywnego Prawa i Sprawiedliwości (PiS). Rząd zapowiedział jednak dalsze wdrażanie przepisów, ponieważ nie uznaje obecnego składu Trybunału za legalny.

Według Polskiej Agencji Prasowej rozporządzenie zmienia wzory dokumentów stanu cywilnego: odrębne rubryki „dane kobiety” i „dane mężczyzny” mają zostać zastąpione możliwością wskazania kobiety albo mężczyzny przy każdym z małżonków. Pozwoliłoby to na transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych bez indywidualnego wyroku sądu. Rozporządzenie opublikowano 22 maja, a jego wejście w życie wyznaczono na 23 sierpnia.

Trybunał jednogłośnie uznał, że nowe wzory naruszają art. 18 i 92 Konstytucji. Sędzia Stanisław Piotrowicz stwierdził, że transkrypcja zagranicznego aktu jest dopuszczalna wyłącznie w przypadku małżeństwa kobiety i mężczyzny, a tak istotna zmiana instytucji małżeństwa wymagałaby zmiany Konstytucji i systemowej nowelizacji prawa rodzinnego. Posłowie PiS, reprezentowani przez Marcina Warchoła, argumentowali również, że ministrowie próbowali uregulować tę kwestię aktem niższego rzędu.

Ta wykładnia jest sprzeczna z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca . NSA nakazał wówczas warszawskiemu USC transkrypcję niemieckiego aktu małżeństwa dwóch mężczyzn i uznał, że art. 18 nie stanowi bezwzględnej przeszkody dla uznania takich związków. Wyrok uwzględniał wiążącą wykładnię Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej , który w listopadzie 2025 roku powiązał uznanie małżeństwa z prawem obywateli UE do swobodnego przemieszczania się i życia rodzinnego.

Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski nazwał Trybunał „nielegalnym” i zapowiedział , że instytucje państwowe będą kontynuować przygotowania do uruchomienia systemu w sierpniu. Od 2024 roku rząd nie publikuje orzeczeń obecnego składu TK w Dzienniku Ustaw. W grudniu 2025 roku TSUE również uznał, że Trybunał nie jest niezawisły i bezstronny z powodu sposobu powołania części sędziów.

Spór nie dotyczy możliwości zawierania małżeństw jednopłciowych w Polsce, której polskie prawo nadal nie przewiduje. Chodzi o wpisywanie do krajowego rejestru małżeństw legalnie zawartych w innych państwach UE. Na 29 lipca rozporządzenie formalnie ma wejść w życie 23 sierpnia, jednak konflikt między sądami a władzą pozostawia jego przyszłe stosowanie w stanie niepewności prawnej.