"A Dove Under My Hand" — کتاب مارینا تسوتایوا درباره عشق لزبین و تمنای زنانه

در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، انتشارات آمریکایی Sinister Wisdom در چارچوب مجموعه Sapphic Classics اثر جدیدی با عنوان A Dove Under My Hand: Sapphic Writings by Marina Tsvetaeva منتشر کرد. این کتاب به زبان انگلیسی و با ترجمه سونیا فرانیتا (Sonja Franeta)، پژوهشگر زبان‌های اسلاوی و نویسنده، نخستین مجلدی است که آثار بنیادین مارینا تسوتایوا (Марина Цветаева، ۱۸۹۲–۱۹۴۱)، شاعر و نویسنده برجسته روس، درباره عشق همجنس‌گرایانه زنانه و تمنای سافیک را یکجا گردآوری می‌کند.

سونیا فرانیتا، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ادبیات تطبیقی از دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، دهه‌ها به پژوهش پیرامون تاریخ و فرهنگ کوییر در روسیه پرداخته است. او در سال ۱۹۹۱ همراه با نخستین هیئت بین‌المللی کنشگران دگرباش به اتحاد شوروی سفر کرد و در تمام سال‌های دهه ۱۹۹۰ در روسیه اقامت داشت تا تاریخ شفاهی و تجارب جامعه لزبین و گی را ثبت کند. او در سال ۲۰۰۴ با همکاری آرشیو ال‌جی‌بی‌تی مسکو کتاب مصاحبه‌های دوزبانه Pink Flamingos: 10 Siberian Interviews و سپس خاطرات خود را با نام My Pink Road to Russia منتشر کرد. ترجمه متون سافیک تسوتایوا نقطه اوج سال‌ها تلاش او برای معرفی ادبیات غیردگرجنس‌گرا و کوییر روس به جامعه دانشگاهی و مخاطبان جهانی است.

این اثر شامل سه بخش بنیادین است که دوره‌های مختلف خلاقیت تسوتایوا را بازتاب می‌دهند. بخش اول با چرخه اشعار «دوست‌دختر» (Girlfriend Poems، ۱۹۱۴–۱۹۱۵) همراه با هفت شعر غنایی پیوسته آغاز می‌شود. این چرخه زاییده رابطه عاشقانه و پیوند فکری پرشور تسوتایوا با سوفیا پارنوک (۱۸۸۵–۱۹۳۳)، شاعر و مترجم روس، بود. در این سروده‌ها شاعر از هرگونه پرده‌پوشی جنسیتی در ضمایر چشم می‌پوشد و مستقیماً با معشوقه خود سخن می‌گوید و از مهر، حسادت و سرکشی در برابر هنجارهای عرفی می‌سراید. بخش دوم به نوولای خودزندگی‌نامه‌ای «روایت سونچکا» (Story of Sonechka) اختصاص دارد که در سال‌های ۱۹۳۷–۱۹۳۸ در تبعید فرانسه و پیش از بازگشت به شوروی نگاشته شد. تسوتایوا با تکیه بر یادداشت‌های روزانه و نامه‌های دوران قحطی مسکو در سال‌های ۱۹۱۸–۱۹۱۹، دلبستگی عاطفی خود به سونچکا هالیدی، بازیگر جوان تئاتر، را بازآفرینی می‌کند. پایان‌بخش کتاب جستار فلسفی «نامه به یک آمازون» (Letter to an Amazon) است که در سال ۱۹۳۲ به زبان فرانسوی در پاسخ به ناتالی کلیفورد بارنی نوشته شد. تسوتایوا در این متن به تحلیل ماهیت کشش لزبین، پیری، ناممکنی فرزندآوری مشترک و رویارویی استقلال عاطفی زنان با نظام دگرجنس‌گراهنجار می‌پردازد.

کتاب با موخره‌ای از اولگرتا خاریتونوا، پژوهشگر فمینیست روس و بنیان‌گذار نشریه مستقل لزبین استروف (جزیره) در مسکو، همراه است. خاریتونوا نقش چشمگیر میراث تسوتایوا را در شکل‌گیری هویت زنان کوییر در دوران پنهانکاری اواخر شوروی، روسیه پساشوروی و میان مهاجران بررسی می‌کند. آثار سافیک مارینا تسوتایوا که سال‌ها در ادبیات رسمی شوروی سانسور شده بودند، با انتشار A Dove Under My Hand جایگاه تاریخی و شایسته خود را در جریان مدرنیسم کوییر اروپایی قرن بیستم بازمی‌یابند.